Kazan Suyu Arıtması: Yumuşatma, Gaz Alma, pH Kontrolü
Japonya'dan gelen paket tipi bir buhar kazanı, JIS B 8223'e atıf yapan bir su kalitesi tablosuyla birlikte teslim ediliyor. İletkenlik mS/m birimiyle verilmiş, tabloda "asit tüketimi (pH 8,3)" diye bir satır var ve besleme suyu ile kazan suyunun pH aralıkları birbirinden farklı. İlk ateşlemeden önce sahada birinin bu tabloyu çalışan bir su arıtma programına dönüştürmesi gerekiyor.
Kazan suyu arıtması; sertliği, çözünmüş oksijeni, pH'ı ve çözünmüş katıların derişimini kontrol ederek kazanda kazan taşı oluşmasını ve korozyonu önler. Kararlı buhar üretimi, yanma ayarı kadar su tarafının kontrolüne de bağlıdır.
Bu yazıda üç temel işlemi (yumuşatma, gaz alma ve alkalinite kontrolü) ve blöfün derişimi nasıl sınırda tuttuğunu anlatıyoruz. Ayrıca JIS B 8223 su kalitesi tablosunu, Türkiye'de de kullanılan TS EN 12953-10 gibi Avrupa kaynaklı belgelerle ve ASME kılavuzuyla yan yana nasıl okuyacağınızı gösteriyoruz. Sonda bir kontrol listesi, Japon tedarikçiye soru listesi ve uyarlayabileceğiniz bir talep e-postası var.
İçindekiler
Kazan Suyu Arıtması Ne Yapar?
Şebeke suyu da endüstriyel su da gözle görülmeyen çözünmüş mineraller ve gazlar taşır. İçilebilecek kadar temiz bir su, aynı suyu tekrar tekrar ısıtıp buharlaştıran bir kazan için kendiliğinden uygun değildir.
Buhar kazandan neredeyse saf su olarak çıkar, çözünmüş katılar ise kazanda kalır. Bu yüzden su arıtması iki şeyi yönetir: içeri giren suyun kalitesini ve içerideki suyun ne kadar derişmesine izin verildiğini. Şekil 1, her su türünün çevrimde nerede durduğunu gösteriyor.
Şekil 1: Her Su Türü Çevrimin Neresinde?
İlave suyu, besleme suyunu, kazan suyunu ve dönen kondensatı ayrı ayrı inceleyin; yalnızca yumuşatıcı çıkışına bakmayın.
Kavramsal şemadır. Gaz alıcının (degazör) ve kimyasal dozaj noktalarının yeri, arıtma yöntemine ve kazan modeline göre değişir.
Japonca bir şartnamedeki terimler de aynı çevrimi izler:
- İlave su (hokyusui): sistemin dışından eklenen taze su
- Besleme suyu (kyusui): kazana basılan su
- Kazan suyu (boira-sui, kansui): kazanın içinde ısıtılan su
- Kondensat (doren veya fukusui): ısısını bırakıp tekrar suya dönen buhar; geri kazanıldığında besleme suyunun bir parçası olur
Su arıtmasını atlarsanız iki sorun birikir: ısı transfer yüzeylerinde katı birikintiler oluşur ve metal korozyona uğrar. Birikintiler yakıt tüketimini artırır ve yerel aşırı ısınmaya yol açar; korozyon ise metali inceltip sızıntıya neden olur. Bunlardan biri bile üretimi durdurabilir.
Su arıtma tesisini kazana sonradan eklenmiş bir aksesuar olarak değil, çalışma sırasında performansı izlenen bir ekipman olarak görün.
Yumuşatma: Sertliğin Giderilmesi
Yumuşatma, sudaki kalsiyum ve magnezyumu (sertlik) uzaklaştırır. Su ısındıkça ve derişdikçe bu mineraller çöker ve ısı transfer yüzeylerinde kazan taşı oluşturur.
Tipik bir yumuşatıcı suyu sodyum formundaki iyon değiştirici reçineden geçirir. Reçine kalsiyum ve magnezyumu tutar, karşılığında sodyum bırakır. Şekil 2, iki çalışma modunu gösteriyor.
Şekil 2: Yumuşatıcı Sertliği Değiştirir ve Salamurayla Rejenere Edilir
Suyun gittiği yer ve reçinenin görevi, servis ile rejenerasyon arasında değişir.
Gerçek rejenerasyonda ters yıkama ve durulama adımları da vardır. Rejenerasyon atığı, besleme suyu olarak kazana gönderilmez.
Reçinenin tutabileceği miktar sınırlıdır. Reçine tükenince sertlik çıkışa sızmaya başlar. Rejenerasyonda yataktan salamura geçirilerek reçine tekrar sodyum formuna döndürülür; tuz tankının hep dolu tutulması bu yüzden gerekir.
Yumuşatma, çözünmüş tuzların hemen hepsini gideren demineralizasyonla aynı şey değildir. Sertlik iyonları sodyumla değiştirildikten sonra da sudaki çözünmüş katıların büyük bölümü yerinde kalır; bu yüzden düşük bir iletkenlik değeri yumuşatıcının çalıştığını göstermez.
Yumuşatıcı çıkışını sertlik testiyle kontrol edin; ham suyu ve arıtılmış suyu ayrı ayrı kaydedin. Tankta tuzun kalmış olması iyi performansın kanıtı değildir. Rejenerasyon döngülerini ve geçen su miktarını da izlemek, sertlik sızıntısını daha erken yakalamanızı sağlar.
Sertlik görürseniz önce numune alma noktasını ve test reaktiflerini eleyin, sonra yumuşatıcının geçmişini geriye doğru inceleyin. Tipik nedenler şunlardır:
- Rejenerasyon tuzunun yetersiz olması
- Rejenerasyon döngüsünün hatalı çalışması
- Yumuşatıcı kapasitesini aşan su geçişi
- Bypass hattından ham suyun karışması
Kazan taşı, su tarafında ısıl direnç gibi davranır ve ısının metalden suya geçişini yavaşlatır. Aynı buhar çıkışını korumak için yakıtı artırmak metali daha fazla zorlar; yerel aşırı ısınmaya ve boru hasarına yol açabilir.
Şekil 3: İnce Bir Birikinti Bile Metal ile Su Arasındaki Isıyı Engeller
Isıyı kötü ileten bir tabaka, metalin daha sıcak çalışmasına neden olur.
Tabaka kalınlığı ve sıcaklık farkı yalnızca açıklama amaçlıdır. Şema ölçekli değildir ve gerçek bir kazandaki sıcaklık dağılımını göstermez.
Suda gevşek halde çöken çamur ile yüzeye yapışmış kazan taşı farklı yöntemlerle temizlenir.
Su tarafındaki kirlenme, baca gazıyla besleme suyunu ısıtan ekonomizeri de etkiler. Yalnızca kazanın kendisini değil, besleme suyu hattı boyunca tüm ısı transfer yüzeylerini yönetin.
Gaz Alma: Çözünmüş Oksijenin Giderilmesi
Gaz alma (deaerasyon), çözünmüş oksijeni azaltarak besleme suyu borularındaki ve kazan içindeki korozyonu sınırlar. Yumuşatıcı oksijeni gidermez; bu yüzden yumuşatılmış su için de oksijen giderme ihtiyacı değerlendirilmelidir.
Termik gaz almada su ısıtılarak çözünmüş gazlar açığa çıkarılır ve sistemden atılır. Yalnızca ısıtmak yetmez: gazların kolayca ayrılabilmesi ve havalandırmanın (gaz tahliyesinin) yönetimi de sonucu belirler.
Şekil 4, üç yaygın yöntemi ve her biri için nelerin izleneceğini karşılaştırıyor.
Şekil 4: Oksijeni Gidermenin Yolları ve Nelere Bakılacağı
Fiziksel giderme ile kimyasal reaksiyon farklı çalışır; bu yüzden farklı izlenir.
Termik ve kimyasal yöntem arasında yalnızca kazan büyüklüğüne bakarak seçim yapmayın. Gerekli su kalitesine, besleme suyu koşullarına ve tesisin çalışma biçimine uyan kombinasyonu seçin.
Dozaj pompasının çalışıyor olması doğru dozun verildiğini kanıtlamaz. Boş bir kimyasal tankı ya da emiş sorunu, pompanın gereken dozu vermesini engelleyebilir. Kimyasal tüketimini çalışma saatleriyle karşılaştırın ve kullandığınız arıtma yöntemine ait su analiziyle ilişkilendirin.
Gazı alınmış su havayla temas ettiği her yerde oksijen yeniden çözünebilir. Ekipman yerleşimini ve numune alma noktalarını bilmek, yetersiz arıtma ile arıtma sonrası yeniden kirlenmeyi birbirinden ayırmanıza yardımcı olur.
Kontrol sınırınız yalnızca gaz alıcı çıkışını değil, kazana kadar uzanan tüm hattı kapsamalıdır.
Alkalinite Kontrolü: pH'ı Aralıkta Tutmak
Alkalinite kontrolünde pH ve ilgili değerler kimyasallarla ayarlanır; böylece su metal için daha az aşındırıcı olur. Daha yüksek pH, otomatik olarak daha fazla koruma anlamına gelmez.
Asidik tarafa kayan kazan suyu korozyona neden olur; ancak tek bir noktada derişen alkali de hasar yapar. Hedef, mümkün olan en güçlü alkalinite değil; o kazan modeli ve arıtma yöntemi için belirlenmiş kontrol aralığıdır.
Besleme suyunun, kazan suyunun ve dönen kondensatın her birinin ayrı kontrol değerleri vardır. "Kazan suyu" diye tek bir pH hedefi uygularsanız, ölçülen değer ile alınacak önlem birbirini tutmaz.
Şekil 5, iki aralığın birbirinden çok farklı olduğu bir JIS B 8223 örneğini gösteriyor.
Şekil 5: Besleme Suyu ve Kazan Suyu pH'ı Ayrı Yönetilir
JIS B 8223:2021'den, Japonya Çevre Bakanlığı belgesinde yer aldığı şekliyle çok borulu özel sirkülasyonlu bir kazan (takanshiki tokushu junkan boira) için tek bir koşul.
| Numune alınan su | 25 °C'de pH | Neyi gösterir |
|---|---|---|
| Besleme suyu | 5,8–9,0 | Kazana girmeden önceki su için sınır |
| Kazan suyu | 11,0–11,8 | Kazan içindeki arıtılmış ve derişmiş su için sınır |
Normal kullanım basıncı 1 MPa (yaklaşık 10 bar) veya altı, yumuşatılmış ilave su, alkali arıtma. Her kazan tipi için ayar değeri değildir. Kaynak: Japonya Çevre Bakanlığı, "Kazan besleme suyu kalitesinin uygun yönetimi" (Japonca).
pH sınırları, çalışma sıcaklığında değil, bir referans sıcaklıkta (JIS'te 25 °C) verilir. Sıcak bir numunede okuduğunuz değeri 25 °C sınırıyla karşılaştırmayın. Ölçümden önce numuneyi prosedürde belirtildiği gibi soğutun.
Uygulamada tesisinizin kontrol standardını kazan kullanım kılavuzuna ve su arıtma şartnamesine göre belirleyin; her sonuçla birlikte ölçüm sıcaklığını ve numune alma noktasını kaydedin.
Kondensatın ayrı bir sorunu vardır: karbondioksit içinde çözünür ve onu asidik yapar. Kazan suyunun pH'ını sodyum hidroksitle (kostik soda) yükseltmek bu sorunu çözmez.
Sodyum hidroksit buhara kolayca geçmez; bu yüzden yalnızca kazan suyunu ayarlamakla kondensat hatlarının korunduğu varsayılamaz. Kondensatın kalitesini ve buharın kullanıldığı yeri inceleyin; gerekirse uygun bir kondensat arıtması seçin.
Buhar gıdayla veya başka ürünlerle doğrudan temas ediyorsa, kimyasalların o kullanım için de uygun olması gerekir. Kimyasal türünü ve dozunu yalnızca su kalitesine göre değil, buharın kullanım amacına ve üreticinin arıtma şartnamesine göre seçin.
Japon Su Kalitesi Şartnamesini Okumak: JIS B 8223
Japon kazan üreticileri ve su arıtma tedarikçileri su sınırları için genellikle JIS B 8223'e atıf yapar. Güncel baskı olan JIS B 8223:2021, kara kazanları ve gemi buhar kazanları için besleme suyu, kazan suyu ve buhar kalitesini kapsar. Yerini aldığı 2015 baskısı yalnızca besleme suyu ve kazan suyunu kapsıyordu.
Standart sınırları kazan kategorisine, çalışma basıncına, ilave su türüne (yumuşatılmış veya iyon değiştirilmiş) ve arıtma yöntemine göre verir. Doğru sütunu okumak için dördüne de ihtiyacınız var. Aşağıdaki tablo, Şekil 5'in arkasındaki sütunun tamamını gösteriyor.
Şekil 6: JIS B 8223:2021 Tablosundan Bir Sütun
Çok borulu özel sirkülasyonlu kazan, çalışma basıncı 1 MPa (yaklaşık 10 bar) veya altı, yumuşatılmış ilave su, alkali arıtma.
| Su | Parametre (JIS'teki yazımıyla) | Sınır |
|---|---|---|
| Besleme suyu | 25 °C'de pH | 5,8–9,0 |
| Besleme suyu | Sertlik, CaCO3 cinsinden | 1 mg/L veya altı |
| Besleme suyu | Demir, Fe cinsinden | 0,3 mg/L veya altı |
| Kazan suyu | 25 °C'de pH | 11,0–11,8 |
| Kazan suyu | Asit tüketimi (pH 8,3), CaCO3 cinsinden | 80–600 mg/L |
| Kazan suyu | 25 °C'de elektriksel iletkenlik | 400 mS/m veya altı (4.000 µS/cm veya altı) |
| Kazan suyu | Klorür iyonu, Cl cinsinden | 400 mg/L veya altı |
| Kazan suyu | Fosfat iyonu, PO4 cinsinden | 20–40 mg/L |
| Kazan suyu | Sülfit iyonu, SO3 cinsinden | 10 mg/L veya üzeri |
| Kazan suyu | Hidrazin, N2H4 cinsinden | 0,1 mg/L veya üzeri |
Değerler, Şekil 5'te atıf yapılan Çevre Bakanlığı belgesinde yer aldığı şekliyle verilmiştir. Fosfat, sülfit ve hidrazin kimyasal kalıntılardır; her birinin ne zaman uygulandığını standardın kendi notlarından kontrol edin. Başka kazan tipleri, basınçlar ve arıtma yöntemleri için sınırlar farklıdır.
Japonya dışındaki okuyucuların takıldığı üç ayrıntı var:
- İletkenlik mS/m cinsinden. JIS metre başına milisiemens kullanır. 1 mS/m = 10 µS/cm olduğundan 400 mS/m, 4.000 µS/cm eder. Sahadaki iletkenlik ölçerin okumasıyla karşılaştırmadan önce birimi kontrol edin.
- Asit tüketimi (sanshohiryo). "Asit tüketimi (pH 8,3)", numuneyi pH 8,3'e düşürmek için gereken asit miktarıdır ve CaCO3 cinsinden ifade edilir. Japon kaynaklar bunu fenolftalein alkalinitesi (P alkalinitesi) ile eşdeğer sayar. pH 4,8'e kadar asit tüketimi toplam (M) alkaliniteye karşılık gelir; bazı Japonya dışı yöntemler farklı bir bitiş noktası kullanır. Sonuçları karşılaştırmadan önce test yöntemini (JIS B 8224:2022) doğrulayın.
- Referans sıcaklık. pH ve iletkenlik sınırları 25 °C içindir. Ölçüm cihazınız sıcaklık kompanzasyonu uyguluyorsa hangi referans sıcaklığı kullandığını doğrulayın.
Türkiye'de sertlik çoğunlukla Fransız sertliği (°fH) olarak verilir. 1 °fH = 10 mg/L CaCO3 olduğundan, JIS tablosundaki "1 mg/L veya altı" yaklaşık 0,1 °fH'a denk gelir.
JIS B 8223, ASME, EN ve IS Kılavuzlarıyla Nasıl Karşılaştırılır?
JIS B 8223 ile ABD'de, Avrupa'da veya Hindistan'da kullanılan belgeler arasında birebir bir eşleşme yoktur. Her biri kazanları farklı gruplandırır; bu yüzden bir tablodan aldığınız sayıyı başka bir tabloya uygulayamazsınız.
Türkiye'de Avrupa standartları TSE tarafından TS EN numarasıyla kabul edilir; örneğin kazan üreticilerinin kılavuzlarında TS EN 12953-10, "Besleme ve Kazan Suyu Kalitesi" başlığıyla geçer. Elinizdeki kazan için hangi baskının geçerli olduğunu TSE'den ve kazan üreticisinden doğrulayın.
Aşağıdaki tablo belgelerin kendilerini karşılaştırır. ASME, EN veya IS sınırlarını listelemez; çünkü bunları yayımlanmış standartlardan doğrulayamadık. Bu değerleri satın aldığınız standart metninden (TS EN için TSE'den) okuyun veya su arıtma tedarikçinizden isteyin.
Şekil 7: Kazan Suyu Kılavuzları Yan Yana
Bir şartnamenin hangi belgeye atıf yaptığını anlamak için kullanın; sınırları birbirine çevirmek için kullanmayın.
| Belge | Yayımlayan | Kapsam | Sınırların gruplanma biçimi |
|---|---|---|---|
| JIS B 8223:2021 | Japonya ulusal standartları (JIS), Japon Standartlar Derneği tarafından yayımlanır | Kara ve gemi buhar kazanları için besleme suyu, kazan suyu ve buhar | Kazan kategorisi, çalışma basıncı, ilave su türü, arıtma yöntemi |
| ASME "Consensus on Operating Practices for the Control of Feedwater and Boiler Water Chemistry in Industrial and Institutional Boilers" (2021) | ASME Termal Sistemlerde Su ve Buhar Araştırma ve Teknoloji Komitesi | Endüstriyel ve kurumsal kazanlarda besleme suyu, kazan suyu ve buhar saflığı | Tasarım ve uygulamaya göre yedi kazan kategorisi; sınırlar buhar basıncına ve çalışma düzenine (duty cycle) göre değişir |
| EN 12953-10:2003 | CEN (ulusal olarak kabul edilir; örneğin TS EN, BS EN, DIN EN) | Alev-duman borulu (shell) kazanlar için besleme suyu ve kazan suyu | Standarda bakın |
| EN 12952-12:2003 | CEN | Su borulu kazanlar için besleme suyu ve kazan suyu (buhar kalitesi hariç) | Standarda bakın |
| IS 10392 | Hindistan Standartlar Bürosu (BIS) | Alçak ve orta basınçlı kara kazanları için besleme suyu ve kazan suyu | Standarda bakın; güncel baskıyı BIS'ten doğrulayın |
ASME bu belgeyi bir kod şartı olarak değil, mutabakat kılavuzu olarak yayımlar. Baskılar Kasım 2026'da kontrol edildi.
Japon yapımı bir kazan, ASME veya EN kılavuzlarını izleyen bir tesise girdiğinde iki sınır seti birbiriyle uyuşmayabilir. Kazan üreticisine, kendi ekipmanı ve garantisi için hangi sınırların geçerli olduğunu ve başka bir kılavuza dayanan yerel bir su arıtma programını kabul edip etmediğini sorun.
Günlük Su Kontrolleri
Günlük kontroller, her ölçüm bir ekipmana bağlandığında en iyi sonucu verir:
- Sertlik yumuşatıcı hakkında bilgi verir
- Çözünmüş oksijen veya oksijen giderici kalıntısı gaz alma hakkında bilgi verir
- pH kimyasal dozaj ve derişme hakkında bilgi verir
İletkenlik, çözünmüş iyonlara duyarlıdır; bu yüzden tesisler derişmeyi izlemek için onu kullanır. Ancak iletkenlik sertlik değeri değildir; sıcaklık ve arıtma kimyasalları da onu etkiler. Her ölçümün neyi gösterdiğini karıştırmayın.
Farklı noktalardan alınan numuneleri karşılaştırmak, normal bir arıtma farkını arıza gibi gösterebilir. Suyu, sıcaklığı ve test yöntemini aynı tutun ve önceki sonuca göre değişimi okuyun.
Süresi geçmiş reaktifler ve kirli numune şişeleri de sonuçları bozar. Numune alma noktasını, reaktif değişimlerini, rejenerasyonu ve kimyasal ikmallerini ölçümlerle aynı zaman çizelgesinde kaydedin; nedenleri sonradan izlemek kolaylaşır.
Sıcak ve basınçlı suyu doğrudan bir kaba almak yanıklara veya ani püskürmeye yol açabilir. Numune alırken tesisin soğutma ve basınç düşürme prosedürüne ve KKD kurallarına uyun; boruları ve vanaları kendi kararınızla değiştirmeyin.
Blöfle Derişmeyi Kontrol Etmek
Arıtma yapılsa bile kazandaki çözünmüş katılar su buharlaştıkça derişir. Blöf, bu suyun bir kısmını boşaltıp besleme suyuyla yerine koyar ve kimyasal arıtmadan farklı bir görevi yerine getirir.
Blöf çok az olursa derişme artar; çok fazla olursa ısıtılmış su ve içindeki enerji boşa gider. Su kalitesini sınırlar içinde tutarken yalnızca gereken kadar blöf yapmak hem su hem yakıt tasarrufu sağlar.
Şekil 8: Geride Kalan Katılardan Blöf Debisini Bulmak
Kararlı rejimde, sabit su seviyesinde ve buhara taşınan çözünmüş katılar ihmal edilerek yapılan açıklayıcı bir hesap.
Bu örnekte blöf, besleme suyunun %10'u, buhar debisinin ise yaklaşık %11,1'i kadardır. Aynı debi, baz alınan değere göre farklı bir yüzde verir; bu yüzden kayıtlarda ve tekliflerde her zaman "neyin yüzdesi" olduğunu yazın.
Konsantrasyon katsayısını, arıtma sırasında eklenmeyen veya uzaklaştırılmayan bir bileşenden hesaplayın. İletkenlik oranını kullanıyorsanız kimyasal ve sıcaklık etkilerini hesaba katın; blöf ayarlarını yalnızca basit bir orana dayanarak değiştirmeyin.
Aşırı derişme ve köpürme, su damlacıklarının buharla birlikte taşınmasına da yol açabilir. Buharın kirli çıktığını veya su seviyesinin dengesiz olduğunu görüyorsanız taşıma (priming) ve köpürme (foaming) konusuna da bakın.
Sarf Malzemelerini ve Kontrolleri Gerçek Çalışmaya Uydurmak
Tuz ve kimyasallar kullanıldıkça tükenir; bu yüzden üretim değiştiğinde de, yalnızca sabit bir ikmal takvimine göre değil, gözden geçirilmelidir. Üretim artıp ilave su artarsa, aynı gün sayısında reçine üzerindeki yük ve kimyasal tüketimi de artar.
Kondensat dönüşünün düşmesi de daha fazla ilave su getirir ve arıtma tesisinin yükünü değiştirir. Kimyasal satın alımlarının yanında ilave su ve buhar debisini de kaydedin; tüketimin neden değiştiğini görmek kolaylaşır.
Bir hizmet sözleşmesi kullanıyorsanız yalnızca tuz ve kimyasal ikmalini değil, analizi ve ekipman kontrolünü kimin yaptığını da tanımlayın. Operatörün günlük kontrollerini uzman kontrollerinden ayırmak, sorun çıktığında kimi arayacağınızı netleştirir.
Su kalitesi eğilimi, sabit bir kontrol aralığının gözden kaçırabileceği değişimleri yakalar.
Su kalitesi kaydığında aynı gün ham su kaynağında değişiklik, rejenerasyon, kimyasal değişimi veya kondensat dönüşünde değişiklik olup olmadığına bakın. Tek bir okumanın peşinden daha fazla kimyasal eklemeden önce, neyin değiştiğini bulun.
Su arıtmanın maliyeti kimyasalların yanında tuzu, suyu, atık suyu, analizi ve bakımı da içerir. Bunları, plansız arızaların onarım maliyeti ve üretim kaybıyla karşılaştırın.
Yakıt tüketimini su kalitesiyle birlikte izlemek, kazan veriminde olan değişiklikleri fark etmenize de yardımcı olur. Düzenli günlük su yönetimi, tesisin daha geniş enerji tasarrufu ve enerji yönetimi çalışmalarını da destekler.
Japon Kazanını Devreye Almadan Önce Kontrol Listesi
Japon yapımı bir kazan veya su arıtma paketi geldiğinde ya da mevcut bir kazanı devraldığınızda bu listeyi gözden geçirin:
- Su sınırlarının hangi JIS B 8223 baskısına, kazan kategorisine, basınç aralığına, ilave su türüne ve arıtma yöntemine dayandığı
- İlave su, besleme suyu, kazan suyu ve kondensat için ayrı sınırlar
- Birimlerin kontrolü (mS/m ve µS/cm; mg/L CaCO3 ve °fH) ile pH ve iletkenlik için referans sıcaklık
- Asit tüketimi için test yöntemi ve sizin alkalinite testinizle ilişkisi
- Yumuşatıcı kapasitesi ile beklenen ilave su debisi ve rejenerasyon ayarları
- Oksijen giderme yöntemi (termik, membranlı, kimyasal veya bir kombinasyon) ve izlenecek kalıntı
- Kimyasal adları, yerel temin edilebilirlik ve buharın kullanım amacına uygunluk (örneğin doğrudan gıda teması)
- Kazan suyu arıtmasından ayrı olarak kondensat arıtma ihtiyacı
- Blöf yöntemi, kontrol esası (iletkenlik veya belirli bir bileşen) ve debinin nasıl ifade edildiği
- Numune alma noktaları, numune soğutma ve tesisin numune alma güvenlik prosedürü
- Duruşlarda üreticinin tarif ettiği ıslak veya kuru muhafaza (layup) prosedürü
- Tesisin kontrol standardını kimin belirleyip onayladığı ve bir okumanın aralık dışında olduğuna kimin karar verdiği
Japon Tedarikçiye Sorular
Bu sorular, çevrilmiş bir su kalitesi tablosunda en sık belirsiz kalan noktaları kapsar:
- Su sınırlarınız JIS B 8223'ün hangi tablosundan ve sütunundan (hangi baskıdan) geliyor?
- Bu model için sınırlarınız JIS B 8223'ten farklı mı? Farklıysa hangi kalemlerde ve garanti için hangi sınır geçerli?
- Hangi ilave su kalitesini varsaydınız (ham su analizi, yumuşatılmış veya demineralize)?
- Hangi kimyasalları öneriyorsunuz ve kabul ettiğiniz yerel eşdeğerler var mı?
- ASME veya EN kılavuzuna dayanan bir su arıtma programını hangi koşullarla kabul edersiniz?
- Bu kazan için önerilen blöf yöntemi ve kontrol esası nedir?
- Duruş ve muhafaza (layup) prosedürü nedir ve yeniden çalıştırmadan önce neler yapılmalı?
Örnek Talep E-postası
Japon tedarikçilerle yazışmalar genellikle İngilizce yürütüldüğü için taslak İngilizce verilmiştir. Ifadeleri uyarlayın ve ham su analizinizi ekleyin.
Subject: Water quality requirements for [model / serial number]
Dear [Name],
We are preparing the water treatment program for the [model] boiler delivered to [site]. Could you please confirm the following?
1. The edition, boiler category, and column of JIS B 8223 your feedwater and boiler water limits are based on.
2. Any model-specific limits that differ from JIS B 8223, and which limits apply to the warranty.
3. The units and reference temperature for conductivity and pH, and the test method for acid consumption (pH 8.3).
4. Your recommended chemicals, and whether locally available equivalents are acceptable.
5. The recommended blowdown method and the shutdown/layup procedure.Our raw water analysis is attached. We plan to use [softened / demineralized] makeup water with about [X]% condensate return.
Best regards,
[Name]
[Company]
Bu Rehberin Geçerli Olmadığı Durumlar
Bu yazıdaki değerler, tek bir kazan kategorisi ve koşulu için örneklerdir. Sınırlar kazan tipine, basınca, ilave suya ve arıtma yöntemine göre değişir; bu nedenle kontrol sınırlarınızı kazanın kullanım kılavuzuna ve su arıtma şartnamesine göre belirleyin.
Daha yüksek basınçlı kazanlar, demineralize suyla beslenen kazanlar ve sıcak su kazanlarının kendi sınırları vardır; bu yazı onları kapsamaz. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili iş ekipmanı mevzuatı kapsamındaki gereklilikleri, sigortacıların ve kontrolü yapan yetkili kişi veya kuruluşun taleplerini de olabilir; bunları tesisinizde kazan uygunluğundan sorumlu kişiyle ve İSG uzmanıyla doğrulayın.
SSS
Şebeke suyu kazana girmeden önce arıtma gerektirir mi?
İçilebilir olması suyu kazan için uygun yapmaz. Şebeke suyu da sertlik ve çözünmüş oksijen içerir. Ham su analizini kazanın su şartlarıyla karşılaştırın ve gerektiğinde yumuşatma, oksijen giderme veya başka adımlar seçin.
Yumuşatıcım varsa yine de kimyasal ve blöf gerekir mi?
Yumuşatıcı tek başına bu soruyu cevaplamaz. Yumuşatıcı sertlik iyonlarını değiştirir; oksijeni veya tüm çözünmüş tuzları gidermez. Kimyasal ve blöf ihtiyacı, suda ne kaldığına, ne kadar derişdiğine ve kazanın arıtma yöntemine bağlıdır.
pH normalse kazan suyu sorunsuz mudur?
Mutlaka değil. pH tek başına sertlik sızıntısını, çözünmüş oksijeni veya derişmeyi göstermez. Her numune alma noktasında, arıtma şartnamesinin o nokta için belirlediği parametreleri ölçün ve sonuçları ekipmanın çalışma geçmişiyle birlikte okuyun.
Yumuşatılmış su ile demineralize su arasındaki fark nedir?
Yumuşatılmış suda esas olarak sertlik giderilmiştir; demineralize (saf) suda ise iyonlar ve diğer safsızlıklar çok daha geniş ölçüde giderilmiştir. Hangisine ihtiyacınız olduğu kazan basıncına ve buharın kullanımına bağlıdır; adı tek başına suyun uygun besleme suyu olup olmadığını söylemez.
Duruş sırasında kazan suyuna dikkat etmek gerekir mi?
Evet. Kazan beklerken metal su ve havayla temas ettiği için korozyon devam eder. Duruşun süresine uygun olarak üreticinin ıslak veya kuru muhafaza (layup) prosedürünü, yeniden çalıştırma adımları dahil, izleyin.
Kaynaklar
- Çok borulu özel sirkülasyonlu kazanlar için JIS B 8223:2021 sınırları ve blöf kontrolü: Japonya Çevre Bakanlığı, "Kazan besleme suyu kalitesinin uygun yönetimi" (Japonca)
- JIS B 8223:2021 başlığı ve kapsamı: Japon Standartlar Derneği, JIS B 8223:2021 İngilizce baskı önizlemesi
- ASME mutabakat kılavuzu: ASME, "Consensus on Operating Practices for the Control of Feedwater and Boiler Water Chemistry in Industrial and Institutional Boilers" (İngilizce)
- EN 12953-10 kapsamı: BSI, "Shell boilers – Requirements for feedwater and boiler water quality" (İngilizce)
- TS EN 12953-10 başlığının Türkiye'deki kazan kılavuzlarında kullanımı: Ekin Endüstriyel, duvar tipi kazanlar kullanım kılavuzu (Türkçe)
- EN 12952-12 kapsamı: Genorma, EN 12952-12:2003 (İngilizce)
- Asit tüketimi (pH 8,3) ve P alkalinitesi: Japonya Arazi, Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı Edogawa Nehri Ofisi, alkalinite terim sözlüğü (Japonca)
- IS 10392 kaydı: IS 10392 kaydı (Standards.ie, İngilizce)
- Çözünmüş oksijen, karbondioksit ve kondensat korozyonu: Kurita Water Industries, kazanlarda korozyon hasarı (Japonca)
- Yumuşatma, demineralizasyon, kazan taşı ve korozyon: Spirax Sarco, "Water for the Boiler" (İngilizce)
- Besleme suyu ve gaz alma: Spirax Sarco, "The Feedtank and Feedwater Conditioning" (İngilizce)
- Derişme ve iletkenlik: Spirax Sarco, "Controlling TDS in the Boiler Water" (İngilizce)
- Yumuşatıcılar ve membranlı oksijen giderme: Miura, su arıtma ekipmanları teknik verileri (Japonca)
- Yumuşatıcı çıkışında sertlik testi: Miura, sertlik indikatörleri neden gerekli (Japonca)
- Duruşta muhafaza (layup): Kurita Water Industries, alçak basınçlı kazanlarda duruş sırasında sorunların önlenmesi (Japonca)
Japonca orijinal makaleBu rehber, Japonya’daki okurlar için yazılmış bir MONOSCOPE makalesinden uyarlanmıştır: ボイラー水の水処理とは？軟水化・脱酸素・アルカリ化と管理の要点
Editör hakkında
MONOSCOPE editörüFOUNDER & EDITORBir tesis ekipmanı üreticisinde ve bir tesis mühendisliği firmasında yaklaşık on yıl boyunca ekipman teklifi, tasarımı ve devreye alma işlerinde çalıştıktan sonra dijital pazarlamaya geçti. Bugün B2B üreticilerine web danışmanlığı yapıyor ve ürünlerini ve teknolojilerini anlaşılır biçimde anlatmalarına yardımcı oluyor. Japonya’nın Enerji Yöneticisi (Energy Manager) ve Üçüncü Sınıf Baş Elektrik Mühendisi ulusal lisanslarına sahip.
2017’den beri bir mühendislik blogu (500’den fazla yazı) ve yaklaşık 20.000 abonesi olan Japonca bir YouTube kanalı yürütüyor. Her rehber Japon atölyesinin bakış açısıyla yazılır ve atıf yapılan standartlarla karşılaştırılır.
