Nm3 na m3: wzór przeliczania i tabela dla danych z Japonii
Z Japonii przychodzi zespół palnikowy. W specyfikacji zapotrzebowanie powietrza do spalania podano jako 1000 Nm3/h, ciśnienie w sieci sprężonego powietrza jako 0,7 MPaG, a zużycie powietrza do instrumentacji w L/min (ANR). Zanim dobierzesz wentylator, kanał lub przewód powietrza, musisz wiedzieć, co te przepływy oznaczają przy rzeczywistej temperaturze i rzeczywistym ciśnieniu.
Krótka odpowiedź: Nm3 (normalny metr sześcienny) to objętość gazu przeliczona na 0 °C i 1 atm (101,325 kPa), czyli miara tego, ile gazu jest. Aby otrzymać rzeczywistą objętość w m3, mnoży się wartość przez stosunek temperatur i stosunek ciśnień. W przewodzie z powietrzem o temperaturze 20 °C i ciśnieniu 0,5 MPaG (5 bar nadciśnienia) 1 Nm3 powietrza zajmuje tylko około 0,18 m3. Pomylenie obu wartości może przesunąć dobór rurociągu lub sprężarki pięciokrotnie albo bardziej.
Litera „G” w MPaG oznacza ciśnienie manometryczne (nadciśnienie, ang. gauge), czyli różnicę względem ciśnienia atmosferycznego. W tym artykule omawiamy, co znaczy Nm3 i jak zapisują je japońscy inżynierowie, wzór przeliczeniowy i tabelę orientacyjną, różnice między Nm3, Sm3, ANR i SCFM, przykłady dla sprężonego powietrza, powietrza do spalania, spalin i japońskiego gazu miejskiego oraz listę kontrolną i pytania do japońskiego dostawcy.
Spis treści
Co to jest Nm3 (normalny metr sześcienny)?
Nm3 to jednostka ilości gazu: objętość, jaką gaz zająłby przy ciśnieniu atmosferycznym i temperaturze 0 °C. Litera „N” oznacza „normalny”, czyli ustalony stan odniesienia, i jest dopisywana do m3 (metr sześcienny).
W japońskich zakładach usłyszysz odczyt norumaru-ryube. Ryube to potoczne czytanie skrótu oznaczającego metr sześcienny (ryūbei), więc całość znaczy po prostu „normalny metr sześcienny”. Zapis nie jest ujednolicony: część dokumentów używa m3N (czytane ryube-norumaru) zamiast Nm3. W Polsce spotkasz też zapis m3n. Natężenie przepływu zapisuje się jako Nm3/h (na godzinę) i Nm3/min (na minutę).
Stan odniesienia jest potrzebny, ponieważ objętość gazu zmienia się wraz z temperaturą i ciśnieniem. Zależność pokazuje równanie stanu gazu doskonałego, które opisuje tę samą zależność co prawa Boyle’a–Mariotte’a i Charlesa:
Weźmy 1 Nm3 powietrza. Przy ciśnieniu atmosferycznym i 0 °C zajmuje ono dokładnie 1 m3. Po ogrzaniu do 100 °C rozszerza się do około 1,366 m3. Jeśli zamiast tego podwoimy ciśnienie przy 0 °C, objętość spadnie do 0,5 m3.
Ilość powietrza się nie zmienia. Zmienia się tylko zajmowana przez nie objętość.
Wartości dla gazu doskonałego. Ciśnienia podano jako bezwzględne.
We wszystkich trzech stanach w środku jest to samo powietrze. Na tym polega sens Nm3: jednostka mówi, ile jest gazu, a nie ile miejsca zajmuje w danej chwili. Przeliczając na ilość substancji, 1 Nm3 to około 44,6 mola, ponieważ 1 mol gazu doskonałego zajmuje około 22,414 l przy 0 °C i 101,325 kPa (wartość CODATA).
Nm3 to ilość gazu. m3 to miejsce, które gaz zajmuje tam, gdzie się znajduje.
Określenie „gaz suchy” wynika ze sposobu, w jakim w Japonii definiuje się wartość energetyczną gazu opałowego (na 1 m3 gazu suchego w 0 °C i 101,325 kPa). Niektóre bazy odniesienia, np. ANR dla urządzeń pneumatycznych, uwzględniają wilgotność.
Nm3 to konwencja przemysłowa, a nie jednostka układu SI. Ściśle rzecz biorąc, N jest symbolem niutona, więc „Nm3” można odczytać jako niuton razy metr sześcienny. Według zasad zapisu SI warunki pomiaru podaje się przy wielkości, a nie przy jednostce (NIST SP 811), a japońskie przepisy opisują warunek słowami („przeliczone na temperaturę 0 °C i ciśnienie 1 atm”). Mimo to Nm3 jest w przemyśle zwyczajowym zapisem.
Wzór na przeliczanie Nm3 na m3
Aby przeliczyć Nm3 na m3 i odwrotnie, mnożysz przez stosunek temperatur i stosunek ciśnień. Temperaturę zamień na bezwzględną, dodając 273,15 do wartości w °C, a ciśnienie manometryczne zamień na bezwzględne, dodając 101,325 kPa, i dopiero wtedy policz stosunki.
Pierwszy wzór daje rzeczywiste m3 z Nm3, drugi Nm3 z rzeczywistych m3. Zanim wybierzesz wzór, ustal, którą wartość masz w ręku. Zaokrąglenie 101,325 do 101,32 lub 101,3 prawie nie zmienia wyniku.
Jeśli kierunek zmian sprawia kłopot, pomyśl fizycznie: wyższa temperatura zwiększa m3, a wyższe ciśnienie je zmniejsza. Ten sam wzór działa dla natężenia przepływu. Podstawiając Nm3/h, otrzymujesz m3/h, a podstawiając Nm3/min, otrzymujesz m3/min.
Zanim sięgniesz po wzór, sprawdź stan odniesienia i rodzaj ciśnienia.
Manometr wskazuje zero przy ciśnieniu atmosferycznym. Po stronie podciśnienia (odczyty ujemne) dodaj odczyt do 101,325 kPa w ten sam sposób, aby otrzymać ciśnienie bezwzględne.
Najczęstszy błąd to zapomnienie o dodaniu ciśnienia atmosferycznego do nadciśnienia. Oto trzy sposoby obliczenia stosunku ciśnień dla powietrza o ciśnieniu 0,5 MPaG:
Jeśli całkowicie pominiesz korektę ciśnienia, przeszacujesz objętość sprężonego powietrza około sześciokrotnie, a przewód powietrzny wyjdzie znacznie większy, niż trzeba.
Poniższa tabela zawiera gotowe współczynniki policzone tym samym wzorem. Wystarczy pomnożyć przez nie natężenie przepływu.
Trzy lewe kolumny podają rzeczywiste m3 dla 1 Nm3. Trzy prawe podają, ile Nm3 mieści się w 1 rzeczywistym m3 w danych warunkach.
| Nadciśnienie | 1 Nm3 → m3 | 1 m3 → Nm3 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0°C | 20°C | 40°C | 0°C | 20°C | 40°C | |
| 0 (atmosferyczne) | 1,000 | 1,073 | 1,146 | 1,000 | 0,932 | 0,872 |
| 0,1 MPa (1 bar) | 0,503 | 0,540 | 0,577 | 1,987 | 1,851 | 1,733 |
| 0,3 MPa (3 bar) | 0,252 | 0,271 | 0,289 | 3,961 | 3,691 | 3,455 |
| 0,5 MPa (5 bar) | 0,169 | 0,181 | 0,193 | 5,935 | 5,530 | 5,177 |
| 0,7 MPa (7 bar) | 0,126 | 0,136 | 0,145 | 7,908 | 7,369 | 6,898 |
| 0,8 MPa (8 bar) | 0,112 | 0,121 | 0,129 | 8,895 | 8,289 | 7,759 |
| 1,0 MPa (10 bar) | 0,092 | 0,099 | 0,105 | 10,869 | 10,128 | 9,481 |
Obliczono dla gazu doskonałego przy ciśnieniu atmosferycznym 101,325 kPa i zaokrąglono do trzech miejsc po przecinku. Wilgotność pominięto. Przykład: 100 Nm3/h przy 0,5 MPaG i 20 °C to 100 × 0,181 ≈ 18,1 m3/h.
Przykład odczytu: w sprężonym powietrzu o ciśnieniu 0,7 MPaG i temperaturze 20 °C każdy 1 m3 objętości rury zawiera około 7,37 Nm3. Współczynnik wyznacza głównie ciśnienie. Temperatura wpływa znacznie słabiej: różnica 20 °C zmienia go o około 7%. Jeśli najpierw sprawdzisz, ilu atmosferom odpowiada ciśnienie bezwzględne, nie pomylisz się o rząd wielkości.
Przykłady obliczeń: sprężone powietrze
Załóżmy, że 100 Nm3/h sprężonego powietrza płynie przewodem o temperaturze 40 °C i ciśnieniu 0,5 MPaG (500 kPaG). Rzeczywisty przepływ objętościowy wynosi:
Ponieważ powietrze jest sprężone, jego rzeczywista objętość to około jedna piąta wartości w Nm3. Przy obliczaniu prędkości w przewodzie użyj wartości 19,3 m3/h.
Teraz w drugą stronę. Przewód o temperaturze 25 °C i ciśnieniu 0,7 MPaG (700 kPaG) przenosi rzeczywisty przepływ 5 m3/min:
Sprowadzone do 0 °C i 1 atm, te 5 m3/min dają 36,2 Nm3/min, czyli około 7,2 razy więcej. Tę wartość stosuj, gdy porównujesz podaż ze zużyciem powietrza przez urządzenia podanym w Nm3/min.
Nm3 a Sm3, ANR i SCFM
Nm3 opiera się na 0 °C i 1 atm, natomiast Sm3 (standardowy metr sześcienny) często odnosi się do 15 °C lub 20 °C przy 1 atm. Temperatura odniesienia zależy od branży, firmy i producenta.
Tabela przeliczeniowa Osaka Gas przyjmuje na przykład N przy 0 °C, a S przy 15 °C. Przy takich założeniach 1 Nm3 = 1,055 Sm3 (288,15 ÷ 273,15). Różnica 15 °C w bazie zmienia liczbę dla tego samego gazu o około 5%, a różnica 20 °C o około 7%. Dwie wartości mogą nosić nazwę „standardowa” i mimo to opierać się na różnych warunkach. Aby przeliczyć na Sm3, użyj tego samego wzoru, podstawiając temperaturę i ciśnienie odniesienia zamiast 0 °C i 101,325 kPa. Jeśli baza uwzględnia wilgotność, para wodna wprowadza dodatkową różnicę.
Japońskie katalogi pneumatyki często stosują trzecią bazę, ANR. Firma SMC definiuje ANR jako powietrze o temperaturze 20 °C, ciśnieniu bezwzględnym 100 kPa i wilgotności względnej 65%, powołując się na ISO 8778 i JIS B 8393, a oznaczenie dopisuje po jednostce, np. L/min (ANR). Warto o tym pamiętać, bo klasy czystości sprężonego powietrza według ISO 8573-1 mają inne warunki odniesienia (20 °C, 100 kPa i 0% wilgotności względnej), więc wartości z obu źródeł nie są wprost porównywalne.
Wydajność sprężarki jest zwykle również podawana dla warunków ssania. Japoński producent sprężarek Anest Iwata przyjmuje jako warunki ssania 20 °C, 0,1013 MPa i wilgotność względną 65%. W tym samym materiale zapotrzebowanie 500 NL/min (0 °C, gaz suchy) mnoży przez firmowy współczynnik 1,079 i wybiera sprężarkę o wydajności co najmniej 540 L/min.
Przy sprzęcie z USA spotkasz też SCFM (standardowe stopy sześcienne na minutę), z tym samym problemem: „standard” oznacza tam m.in. 60 °F albo 68 °F, a ciśnienie 14,696 psia, 14,73 psia lub 1 bar. Jako własne obliczenie orientacyjne, 1 Nm3/h to około 0,622 SCFM przy 60 °F i 14,696 psia albo około 0,632 SCFM przy 68 °F i 14,696 psia (gaz suchy, doskonały). Zapytaj dostawcę, której definicji używa.
Każdy z nich ktoś nazywa „standardowym”, ale temperatura, ciśnienie i wilgotność są różne.
ANR według SMC, warunki ssania według Anest Iwata, S według Osaka Gas, gazomierze według J-Net21 (japońska organizacja SMRJ wspierająca małe i średnie przedsiębiorstwa). Ta sama nazwa może w różnych dokumentach oznaczać różne warunki.
Porównując wartości z katalogów lub specyfikacji, zawsze potwierdź, do której bazy odnosi się każda liczba. Szukaj oznaczenia „(ANR)” po jednostce, litery N lub S w zapisie jednostki i temperatury w uwagach. Do obliczania prędkości w kanale zawsze przelicz najpierw na objętość rzeczywistą.
Kiedy używać Nm3, a kiedy m3
Przy projektowaniu lub doborze kanałów, wentylatorów i sprężarek wybór jednostki nie zawsze jest oczywisty. Zasada: m3 stosuj, gdy potrzebujesz objętości, a Nm3, gdy potrzebujesz ilości (masy) gazu.
Prędkość powietrza w kanale zależy na przykład od rzeczywistej temperatury i ciśnienia przepływającego powietrza, więc liczysz ją w m3. Spalanie jest inne. Tlen potrzebny palnikowi zależy od ilości powietrza, a nie od jego objętości, dlatego powietrze do spalania liczy się w Nm3, tak samo jak powstające z niego spaliny.
Nawet dla tego samego powietrza urządzenia dobieraj w m3, a ilość gazu licz w Nm3.
Wydajność sprężarki podaje się często dla warunków ssania określonych przez producenta (20 °C, 65% RH itp.), które różnią się od Nm3 o kilka procent.
Z tego samego powodu dane handlowe i regulacyjne w Japonii są zwykle podawane w bazie Nm3. Wartość energetyczna gazu miejskiego jest odniesiona do 1 m3 gazu w 0 °C i 101,325 kPa, a japońskie normy emisji pyłu i NOx dotyczą 1 m3 spalin przeliczonych na 0 °C i 1 atm. W Polsce i w UE stężenia w spalinach także podaje się zwykle w warunkach normalnych dla gazu suchego, często z odniesieniem do zawartości tlenu, ale dokładne warunki sprawdź w pozwoleniu lub decyzji środowiskowej swojego zakładu. Podobnie na polskim rachunku za gaz objętość z gazomierza jest przeliczana na kWh współczynnikiem konwersji, więc warto sprawdzić, jakie warunki przyjmuje dostawca.
Przykłady obliczeń: powietrze do spalania, spaliny i gaz miejski
Te same kroki stosuje się poza sprężonym powietrzem. Blisko ciśnienia atmosferycznego możesz przyjąć nadciśnienie równe zero i skorygować tylko temperaturę.
Powietrze do spalania w 30 °C
Palnik kotła potrzebuje 1000 Nm3/h powietrza, a wentylator wtłaczający zasysa powietrze o temperaturze 30 °C. Objętość, którą wentylator faktycznie przetłacza, wynosi:
W porównaniu z 0 °C wentylator musi przetłoczyć około 11% więcej objętości przy tej samej liczbie Nm3. Dlatego obciążenie wentylatora zmienia się między latem a zimą wraz z temperaturą zasysanego powietrza.
Spaliny w 200 °C
Teraz 1000 Nm3/h spalin płynie kanałem spalin o temperaturze 200 °C:
Gorące spaliny zajmują około 1,7 raza więcej niż w stanie normalnym, więc kanały spalin i przewody dobieraj według rzeczywistych m3/h.
Ilość gazu jest ta sama, ale rzeczywista objętość sprężonego powietrza i gorących spalin różni się ponad dziesięciokrotnie.
Wartości dla gazu doskonałego. Wartość dla 0,7 MPaG i 20 °C wynika ze współczynnika 0,136 z tabeli.
Odczyty japońskiego gazomierza gazu miejskiego
Jeśli analizujesz dane energetyczne zakładu w Japonii, pamiętaj, że m3 na japońskim rachunku za gaz miejski to objętość, która przeszła przez gazomierz, a nie Nm3 w 0 °C i 1 atm. Według J-Net21 gazomierz niskociśnieniowy wskazuje objętość w 15 °C i 103,325 kPa (2 kPa nadciśnienia), a gazomierz średniociśnieniowy objętość w 15 °C i 102,306 kPa. Współczynniki przeliczenia na Nm3 wynoszą więc 0,9667 dla gazomierzy niskociśnieniowych i 0,9571 dla średniociśnieniowych. Wyjaśnienie J-Net21 opiera się na definicji wartości energetycznej stosowanej przez Tokyo Gas, więc dla innych dostawców gazu sprawdź warunki gazomierza w ich dokumentach.
Współczynniki te zgadzają się ze wzorem przeliczeniowym. Dla gazomierza niskociśnieniowego:
Załóżmy, że gazomierz niskociśnieniowy wskazał w miesiącu 1000 m3. Standardowa wartość energetyczna gazu miejskiego 13A, 45 MJ, dotyczy 1 m3 gazu w 0 °C i 101,325 kPa (Tokyo Gas).
Bezpośrednie pomnożenie odczytu przez 45 MJ daje 45 000 MJ, czyli zawyżenie o około 3%. Aby poprawnie policzyć ilość doprowadzonego ciepła lub wskaźnik zużycia energii, przelicz na Nm3 przed zastosowaniem wartości energetycznej. Japońskie formularze sprawozdawcze różnie traktują to, czy oczekują surowego odczytu gazomierza, czy wartości przeliczonej, więc stosuj się do uwag na każdym z nich.
Pomnóż rozliczane m3 przez współczynnik, aby otrzymać Nm3, a następnie przez standardową wartość energetyczną.
Współczynniki według J-Net21, wartość energetyczna według Tokyo Gas. Wartości energetyczne i warunki gazomierzy mogą się różnić zależnie od dostawcy i umowy, więc sprawdź dokumenty dostawcy.
Lista kontrolna dla japońskich specyfikacji i katalogów
Skorzystaj z tej listy, gdy japońska specyfikacja, przepływomierz lub katalog podaje przepływ gazu lub powietrza:
- Specyfikacja: jednostka przepływu (Nm3/h, m3/h, Sm3/h) oraz pola temperatury i ciśnienia roboczego
- Ciśnienie: manometryczne (MPaG, kPaG) czy bezwzględne (MPa abs)
- Przepływomierz: tabliczka znamionowa lub instrukcja podaje, czy przyrząd ma kompensację temperatury i ciśnienia (wskazuje Nm3/h), czy jej nie ma (wskazuje przepływ rzeczywisty)
- Katalog pneumatyki: „(ANR)” po jednostce lub uwaga w rodzaju „przeliczono na warunki ssania”
- Parametry sprężarki: temperatura, ciśnienie i wilgotność ssania, do których odnosi się podana wydajność
- Sm3 lub SCFM: zastosowana temperatura i ciśnienie odniesienia
- Dane z gazomierza: gazomierz niskociśnieniowy czy średniociśnieniowy (z korekcją ciśnienia lub bez)
Jeśli warunki nie są podane, nie porównuj liczb w takiej postaci, tylko zapytaj wystawcę dokumentu. Różnica 2–7% może przesunąć dobór sprężarki lub dmuchawy o jeden rozmiar w górę lub w dół. Wentylatory, dmuchawy i sprężarki pracują też w różnych zakresach ciśnień i inaczej podają wydajność.
Pytania do japońskiego dostawcy
- Czy ten przepływ jest podany w Nm3 (0 °C, 101,325 kPa, gaz suchy), czy w innej bazie, np. Sm3 lub ANR? Jakie temperatura, ciśnienie i wilgotność są przyjęte?
- Czy ciśnienie w specyfikacji jest manometryczne, czy bezwzględne?
- Jakie są rzeczywiste temperatura i ciśnienie robocze na wlocie i wylocie urządzenia?
- Czy przepływomierz kompensuje temperaturę i ciśnienie? Jeśli tak, jakie warunki odniesienia przyjmuje dla wskazywanego przepływu?
- Czy wydajność sprężarki jest podana jako ilość powietrza zasysanego (FAD) dla warunków ssania? Jakich dokładnie?
- Czy możecie podać ten sam przepływ w rzeczywistych m3/h dla warunków projektowych albo w SCFM według naszej bazy odniesienia?
Krótkie zapytanie, które możesz dostosować (korespondencja z dostawcą z Japonii jest zwykle prowadzona po angielsku):
Subject: Flow basis for [equipment tag] datasheet
Your datasheet lists the combustion air flow as 1,000 Nm3/h and the supply pressure as 0.7 MPa. Please confirm (1) the reference conditions for Nm3 (temperature, pressure, and whether dry or humid), (2) whether 0.7 MPa is gauge or absolute pressure, and (3) the actual inlet temperature and pressure at the design point. If possible, please also give the flow in actual m3/h at those conditions.
Ograniczenia tego poradnika
- Wzór i tabela traktują gaz jako doskonały i suchy. Wilgotność, wysokie ciśnienie i gazy bliskie skroplenia wymagają korekt (patrz FAQ).
- Warunki odniesienia dla Sm3, ANR, parametrów sprężarek i SCFM różnią się zależnie od firmy, branży i dokumentu. Przykłady pochodzą ze źródeł wymienionych poniżej, a w swojej dokumentacji zawsze stosuj definicję z własnej specyfikacji.
- Współczynniki SCFM to nasze własne obliczenia dla podanych warunków, a nie wartości z normy.
- Współczynniki i wartość energetyczna gazu miejskiego pochodzą z J-Net21 i Tokyo Gas. Inni dostawcy i inne umowy mogą się różnić.
- Uwagi o warunkach normalnych w polskich przepisach o emisjach, o ISO 8573-1 i o rachunkach za gaz mają charakter ogólny. Przed zastosowaniem sprawdź je w dokumencie obowiązującym w Twoim zakładzie.
- Dobór urządzeń i zgodność z wymaganiami dotyczącymi emisji wynikają ze specyfikacji projektu i obowiązujących przepisów. Ten poradnik wyjaśnia wyłącznie przeliczanie jednostek.
FAQ
Jak przeliczyć Nm3/h na m3/h?
Użyj tego samego wzoru co dla objętości: pomnóż przez (273,15 + T) / 273,15 oraz przez 101,325 / (101,325 + P), gdzie T jest w °C, a P w kPa nadciśnienia. Przy 0,5 MPaG i 20 °C m3/h = Nm3/h × 0,181, a Nm3/h = m3/h × 5,53. Dla innych warunków skorzystaj z tabeli powyżej.
Czym różni się Nm3 od Sm3?
Temperaturą odniesienia. Nm3 odnosi się do 0 °C i 1 atm, a Sm3 często do 15 °C lub 20 °C, zależnie od firmy lub branży. Przy S w 15 °C 1 Nm3 = 1,055 Sm3. Aby przeliczyć na Sm3 lub ANR, zastąp we wzorze 273,15 i 101,325 temperaturą bezwzględną i ciśnieniem bezwzględnym danej bazy.
Jak przeliczyć Nm3 na kg?
Pomnóż masę cząsteczkową gazu (g/mol) przez 44,6. Otrzymasz masę w gramach na Nm3, ponieważ 1 Nm3 to około 44,6 mola. Dla powietrza suchego (średnia masa cząsteczkowa 28,97) daje to około 1,29 kg/Nm3, więc 100 Nm3/h powietrza to około 129 kg/h. Dla powietrza wilgotnego lub innych gazów policz od nowa z ich masą cząsteczkową.
Czym różni się NL/min od L/min (ANR)?
NL/min to przepływ w 0 °C i 1 atm dla gazu suchego. L/min (ANR) to przepływ w 20 °C, 100 kPa i 65% RH. Przyjmując prężność pary nasyconej wody w 20 °C (około 2,34 kPa, NIST), szacujemy, że 1 m3 (ANR) zawiera około 0,91 Nm3 powietrza suchego. Zatem dla tego samego powietrza liczba w ANR jest o około 10% większa. Producenci różnie traktują wilgotność (np. dobór sprężarki według Anest Iwata używa współczynnika 1,079), więc przy doborze urządzeń stosuj się do uwag w katalogu.
Czy wzór przeliczeniowy działa przy wysokim ciśnieniu?
Tak, dla typowego sprężonego powietrza w zakładzie do około 1 MPa. Wzór zakłada gaz doskonały. Według danych NIST współczynnik ściśliwości Z azotu w 20 °C i 0,7 MPa (bezwzględnego) wynosi 0,9984, czyli mieści się w granicach 0,2% od gazu doskonałego. Dla gazów pod znacznie wyższym ciśnieniem lub łatwo skraplających się, jak propan, stosuj korektę współczynnikiem ściśliwości Z.
Źródła
- Objętość molowa gazu doskonałego w 0 °C i 101,325 kPa: NIST, „Molar volume of ideal gas (273.15 K, 101.325 kPa)” (CODATA 2022)
- Podawanie warunków przy wielkości, a nie przy jednostce: NIST SP 811, Guide for the Use of the SI, rozdział 7 (7.4, 7.5)
- Objętość spalin przeliczona na 0 °C i 1 atm w japońskich przepisach o emisjach: e-Gov, rozporządzenie wykonawcze do ustawy o zapobieganiu zanieczyszczeniu powietrza, art. 4 i 5 (jęz. japoński)
- Standardowa wartość energetyczna gazu 13A i jej stan odniesienia: Tokyo Gas, „Rodzaje, wartości energetyczne, ciśnienia i skład gazu miejskiego” (jęz. japoński)
- Warunki gazomierza i współczynniki przeliczenia na stan normalny: J-Net21 (SMRJ), pytania i odpowiedzi o różnicach w ilości ciepła z gazu miejskiego (jęz. japoński)
- Zużycie gazu miejskiego przeliczone na stan normalny: Tokyo Gas FAQ, przeliczenie zużycia gazu miejskiego na ekwiwalent ropy naftowej (jęz. japoński)
- m3(N) w 0 °C i m3(S) w 15 °C: Osaka Gas, Annual Report 2013, tabela przeliczeń jednostek
- ANR (20 °C, 100 kPa, 65% RH; ISO 8778, JIS B 8393): SMC, Energy Saving Program Ver. 4.1, słowniczek (jęz. japoński)
- Wydajność sprężarki i przykład przeliczenia ze stanu normalnego: Anest Iwata, „Podstawy sprężonego powietrza” (jęz. japoński)
- Zakres warunków odniesienia SCFM: Wikipedia, „Standard cubic feet per minute”
- Gęstość azotu (współczynnik ściśliwości) i ciśnienie nasycenia wody: NIST Chemistry WebBook, Thermophysical Properties of Fluid Systems
- Średnia masa cząsteczkowa powietrza (28,97 g/mol): NASA, Earth Fact Sheet
Oryginalny artykuł po japońskuTen poradnik powstał na podstawie artykułu MONOSCOPE napisanego dla czytelników w Japonii: Nm3（ノルマルリューベ）とは？m3との違いと換算式・早見表・都市ガスの計算例
O redakcji
Redakcja MONOSCOPEFOUNDER & EDITOROkoło dziesięciu lat pracy u producenta urządzeń przemysłowych i w firmie inżynieryjnej realizującej instalacje: oferty, projektowanie i uruchamianie urządzeń, a następnie przejście do marketingu internetowego. Obecnie doradztwo internetowe dla producentów B2B i pomoc w przystępnym przedstawianiu ich produktów i technologii. Japońskie państwowe uprawnienia Energy Manager oraz głównego inżyniera elektryka trzeciej klasy.
Od 2017 roku prowadzenie bloga inżynierskiego (ponad 500 artykułów) i japońskojęzycznego kanału na YouTube z około 20 000 subskrybentów. Każdy poradnik powstaje z perspektywy japońskiej hali produkcyjnej i jest weryfikowany z przywołanymi normami.
