Nm3 m3 Dönüşümü: Formül ve Tablo (Japon Teknik Föyleri İçin)

Japonya'dan bir brülör paketi geliyor. Teknik föyde yanma havası 1.000 Nm³/h, tesis hava hattı basıncı 0,7 MPaG, enstrüman havası tüketimi ise L/min (ANR) olarak verilmiş. Bir fan, kanal ya da hava hattı seçmeden önce bu debilerin sizin gerçek sıcaklık ve basıncınızda ne anlama geldiğini bilmeniz gerekir.

Kısa cevap: Nm³ (normal metreküp), 0°C ve 1 atm (101,325 kPa) koşuluna çevrilmiş gaz hacmidir; yani gazın ne kadar bulunduğunu gösterir. Gerçek m³ değerini bulmak için sıcaklık oranı ve basınç oranıyla çarpılır. 20°C ve 0,5 MPaG (5 barg) basınçlı bir hava hattında 1 Nm³ hava yalnızca yaklaşık 0,18 m³ yer kaplar. İkisi karıştırılırsa boru ya da kompresör beş kat veya daha fazla yanlış boyutlandırılabilir.

Bu rehberde Nm³'ün ne anlama geldiğini ve Japon mühendislerin nasıl yazdığını, dönüşüm formülünü ve hızlı başvuru tablosunu, Nm³'ün Sm³, ANR ve SCFM'den farkını, basınçlı hava, yanma havası, baca gazı ve Japon şehir gazı için çözümlü örnekleri, ayrıca Japon tarafa sorulacak soruların bir kontrol listesini bulacaksınız.

İçindekiler

1. Nm3 (Normal Metreküp) Nedir?
2. Nm3 – m3 Dönüşüm Formülü
3. Nm3, Sm3, ANR ve SCFM Farkı
4. Nm3 ve m3 Ne Zaman Kullanılır?
5. Örnekler: Yanma Havası, Baca Gazı ve Japon Şehir Gazı
6. Japon Teknik Föyleri ve Kataloglar İçin Kontrol Listesi
7. Bu Rehberin Sınırları
8. SSS
9. Kaynaklar

Nm3 (Normal Metreküp) Nedir?

Nm³, gaz miktarını ifade eden bir birimdir: gazın atmosfer basıncında ve 0°C'de kaplayacağı hacim. "N" harfi "normal" yani sabit bir referans koşulu anlamına gelir ve m³ (metreküp) birimine eklenir.

Japon fabrikalarında bu birim "norumaru ryube" diye okunur. "Ryube", metreküpün Japonca kısa adı olan "ryubei"nin saha okunuşudur; yani terim basitçe "normal metreküp" demektir. Yazımında kesin bir kural yoktur: bazı belgelerde Nm³ yerine m³N ("ryube norumaru" diye okunur) yazılır. Debiler Nm³/h (saatlik) ve Nm³/min (dakikalık) olarak gösterilir.

Referans koşulu gerekir, çünkü gaz hacmi sıcaklık ve basınçla değişir. İdeal gaz denklemi bu ilişkiyi gösterir; Boyle-Mariotte ve Charles yasalarının arkasındaki ilişkiyle aynıdır:

1 Nm³ havayı ele alalım. Atmosfer basıncında ve 0°C'de tam 1 m³ yer kaplar. 100°C'ye ısıtılırsa genleşir ve yaklaşık 1,366 m³ olur. Bunun yerine 0°C'de basıncı iki katına çıkarırsanız hacim 0,5 m³'e düşer.

Şekil 1: Aynı 1 Nm³ Havanın Üç Hâli

Havanın miktarı hiç değişmez. Değişen, kapladığı yerdir.

İdeal gaz değerleridir. Basınçlar mutlak basınçtır.

Üç durumda da içerideki hava aynıdır. Nm³'ün amacı da budur: gazın şu anda ne kadar yer kapladığını değil, ne kadar gaz bulunduğunu söyler. Madde miktarı cinsinden 1 Nm³ yaklaşık 44,6 mol'dür; çünkü ideal gazın 1 mol'ü 0°C ve 101,325 kPa'da yaklaşık 22,414 L hacim kaplar (CODATA değeri).

Şekil 2: Nm³ ve m³ Farkı

Nm³ bir miktardır. m³ ise gazın bulunduğu yerde kapladığı hacimdir.

Nm³ (normal metreküp)

m³ (gerçek metreküp)

Neyi ifade eder

Nm³: gaz miktarı (mol sayısı ve kütle ile orantılı)

m³: o andaki sıcaklık ve basınçtaki gerçek hacim

Referans koşulu

Nm³: 0°C, 101,325 kPa (1 atm), kuru gaz

m³: bulunulan yerdeki sıcaklık ve basınç

Sıcaklık veya basınç değişirse

Nm³: sayı aynı kalır

m³: sıcaklıkla artar, basınçla azalır

Tipik kullanım

Nm³: yanma havası, yakıt gazı miktarı ve ısı girdisi, baca gazı emisyon sınırları, blower ve gaz kapasite değerleri

m³: boru ve kanal hızı, tank hacmi, fanın gerçekte taşıdığı hava hacmi

Debi birimleri

Nm³: Nm³/h, Nm³/min, NL/min

m³: m³/h, m³/min, L/min

"Kuru gaz" ifadesi, Japonya'da yakıt gazı ısıl değerlerinin tanımlanma biçimini izler (0°C ve 101,325 kPa'daki 1 m³ kuru gaz başına). Pnömatik ekipmanlardaki ANR gibi bazı referanslar nemi de içerir.

Nm³ bir SI birimi değil, endüstride yerleşmiş bir yazım biçimidir. Kesin konuşmak gerekirse N, newton'un simgesidir; bu yüzden "Nm³" newton çarpı metreküp olarak da okunabilir. SI yazım kuralı ölçüm koşullarını birime değil büyüklüğe yazmayı öngörür (NIST SP 811); örneğin Japon mevzuatı da koşulu sözle yazar ("sıcaklığı 0°C, basıncı 1 atm olan duruma çevrilmiş"). Yine de sanayide en yaygın yazım Nm³'tür.

Nm3 – m3 Dönüşüm Formülü

Nm³ ile m³ arasında dönüşüm yapmak için bir sıcaklık oranı ve bir basınç oranıyla çarpılır. Sıcaklığı mutlak sıcaklığa çevirmek için °C değerine 273,15 eklenir; etkin (manometrik) basıncı mutlak basınca çevirmek için 101,325 kPa eklenir. Oranlar bundan sonra alınır.

Birinci satır Nm³'ten gerçek m³'ü, ikinci satır gerçek m³'ten Nm³'ü verir. Elinizdeki değerin hangisi olduğuna karar verip ona göre satırı seçin. 101,325 değerini 101,32 ya da 101,3 diye yuvarlamak sonucu neredeyse değiştirmez.

Yön kafanızı karıştırırsa fiziksel olarak düşünün: sıcaklık yükselince m³ artar, basınç yükselince m³ azalır. Aynı formül debiler için de geçerlidir. Nm³/h girerseniz m³/h, Nm³/min girerseniz m³/min elde edersiniz.

Şekil 3: Nm³ ve m³ Dönüşümü İçin Beş Adım

Formüle dokunmadan önce referans koşulunu ve basınç türünü kontrol edin.

ADIM 01Referansı kontrol edinTeknik föy, debimetre veya katalogdaki değer Nm³ mü, gerçek m³ mü, yoksa ANR gibi başka bir referans mı?

ADIM 02Basınç türünü kontrol edinMPaG ve kPaG etkin (manometrik) basınçtır; MPa(abs) mutlak basınçtır. Hepsini kPa'ya çevirin

ADIM 03Mutlak değerlere geçin°C + 273,15; etkin basınç + 101,325 kPa

ADIM 04İki oranı çarpınNm³ → m³: sıcaklık oranı × basınç oranı. Ters yönde pay ile paydayı değiştirin

ADIM 05Büyüklüğü kontrol edinBasınçlı havada m³, Nm³'ten küçük olmalı. Sıcak baca gazında ise büyük olmalı

Basınç göstergesi atmosfer basıncında sıfırı okur. Vakum tarafında (negatif okumalar) da okumayı aynı şekilde 101,325 kPa'ya ekleyerek mutlak basıncı bulursunuz.

En sık yapılan hata, etkin basınca atmosfer basıncını eklemeyi unutmaktır. İşte 0,5 MPaG (5 barg) havada basınç oranını hesaplamanın üç yolu:

Basınç düzeltmesini tamamen atlarsanız basınçlı hava hacmini yaklaşık altı kat fazla hesaplarsınız; bu da gereğinden çok daha geniş bir hava hattı demektir.

Aşağıdaki tablo aynı formülden çıkan hazır katsayıları verir. Katsayıyla debiyi çarpmanız yeterlidir.

Şekil 4: Nm³ – m³ Dönüşüm Tablosu (Etkin Basınç × Sıcaklık)

Soldaki üç sütun, 1 Nm³'ün gerçek m³ karşılığını verir. Sağdaki üç sütun, her koşulda 1 gerçek m³'ün içindeki Nm³ miktarını verir.

Etkin basınç	1 Nm3 → m3			1 m3 → Nm3
	0°C	20°C	40°C	0°C	20°C	40°C
0 (atmosfer)	1,000	1,073	1,146	1,000	0,932	0,872
0,1 MPa (1 barg)	0,503	0,540	0,577	1,987	1,851	1,733
0,3 MPa (3 barg)	0,252	0,271	0,289	3,961	3,691	3,455
0,5 MPa (5 barg)	0,169	0,181	0,193	5,935	5,530	5,177
0,7 MPa (7 barg)	0,126	0,136	0,145	7,908	7,369	6,898
0,8 MPa (8 barg)	0,112	0,121	0,129	8,895	8,289	7,759
1,0 MPa (10 barg)	0,092	0,099	0,105	10,869	10,128	9,481

İdeal gaz olarak, atmosfer basıncı 101,325 kPa alınarak hesaplanmış ve virgülden sonra üç basamağa yuvarlanmıştır. Nem dikkate alınmamıştır. Örnek: 0,5 MPaG ve 20°C'de 100 Nm³/h, 100 × 0,181 ≈ 18,1 m³/h eder.

Tabloyu okuma örneği: 0,7 MPaG ve 20°C'deki basınçlı havada borunun her 1 m³'ünde yaklaşık 7,37 Nm³ hava bulunur. Katsayıyı belirleyen basınçtır. Sıcaklığın etkisi çok daha azdır: 20°C'lik fark katsayıyı yaklaşık %7 değiştirir. Mutlak basıncın kaç atmosfer olduğuna önce bakarsanız büyüklük mertebesinde hata yapmazsınız.

Çözümlü Örnekler: Basınçlı Hava

40°C ve 0,5 MPaG (500 kPaG) koşulundaki bir hatta 100 Nm³/h basınçlı hava aktığını varsayalım. Gerçek hacimsel debi şöyle bulunur:

Hava sıkıştırıldığı için gerçek hacmi Nm³ değerinin yaklaşık beşte biridir. Borudaki hızı hesaplarken 19,3 m³/h değerini kullanın.

Şimdi tersini görelim. 25°C ve 0,7 MPaG (700 kPaG) koşulundaki bir hat, 5 m³/min gerçek debi taşıyor:

0°C ve 1 atm'e geri getirildiğinde bu 5 m³/min, yaklaşık 7,2 kat fazla olan 36,2 Nm³/min eder. Besleme debisini, tüketimi Nm³/min olarak verilen ekipmanlarla karşılaştırırken bu değeri kullanın.

Nm3, Sm3, ANR ve SCFM Farkı

Nm³ 0°C ve 1 atm kullanır; ancak Sm³ (standart metreküp) çoğu zaman 1 atm'de 15°C veya 20°C kullanır. Referans sıcaklığı sektöre, şirkete ve üreticiye göre değişir.

Örneğin Osaka Gas'ın birim dönüşüm tablosunda N için 0°C, S için 15°C alınır. Bu esasa göre 1 Nm³ = 1,055 Sm³'tür (288,15 ÷ 273,15). Referanstaki 15°C'lik fark aynı gazın sayısını yaklaşık %5, 20°C'lik fark yaklaşık %7 değiştirir. İki değer de "standart" diyebilir ve yine de farklı koşullar kullanabilir. Sm³'e dönüştürmek için aynı formülde 0°C ve 101,325 kPa yerine o referansın sıcaklık ve basıncını koyun. Referans nemi de içeriyorsa su buharı ek bir fark yaratır.

Japon pnömatik kataloglarında sık rastlanan üçüncü bir referans ANR'dir. SMC, ANR'yi ISO 8778 ve JIS B 8393'e atıf yaparak 20°C, 100 kPa mutlak basınç ve %65 bağıl nemdeki hava olarak tanımlar ve birimin arkasına L/min (ANR) şeklinde yazar.

Kompresör serbest hava debisi (FAD) de genellikle emiş koşullarında verilir. Japon kompresör üreticisi Anest Iwata, emiş koşulu olarak 20°C, 0,1013 MPa ve %65 bağıl nemi kullanır. Aynı kaynakta 500 NL/min (0°C, kuru) ihtiyaç, şirketin 1,079 katsayısıyla çarpılır ve 540 L/min veya üzeri kapasiteli bir kompresör seçilir. Avrupa menşeli kompresör kataloglarında FAD çoğunlukla ISO 1217'ye göre verilir; ancak hangi koşulun kullanıldığını her zaman katalogdaki nottan teyit edin.

ABD menşeli ekipmanlarda SCFM (standart fit küp/dakika) ile karşılaşabilirsiniz; aynı sorun orada da vardır. "Standart", diğer sıcaklıkların yanı sıra 60°F ya da 68°F anlamına gelebilir; basınç da 14,696 psia (1 atm), 14,73 psia veya 1 bar olabilir. Bazı tanımlar ayrıca bir nem değeri de sabitler. Hesaplanmış bir referans olarak, 1 Nm³/h; 60°F ve 14,696 psia'da yaklaşık 0,622 SCFM, 68°F ve 14,696 psia'da yaklaşık 0,632 SCFM eder (kuru, ideal gaz). Kompresör veya debimetre tedarikçinizin hangi tanımı kullandığını teyit edin.

Şekil 5: Sık Karşılaşılan Referans Koşullarının Karşılaştırması

Hepsine biri "standart" der; ama sıcaklık, basınç ve nem değerleri birbirinden farklıdır.

Nm³ (normal)0°C / 101,325 kPa / kuru. Yanma havası, yakıt gazı ısıl değeri, baca gazı sınırları, blower kapasite değerleri

Sm³ (standart)Çoğunlukla 15°C veya 20°C / 1 atm. Her şirket veya sektör kendi tanımını yapar (örn. Osaka Gas'ta S, 15°C'dir)

ANR (pnömatik ekipman)20°C / 100 kPa mutlak / %65 bağıl nem. Birimin arkasına yazılır, örn. L/min (ANR)

Kompresör emiş koşullarıÖrn. üreticinin belirttiği 20°C / 0,1013 MPa / %65. Katalogdaki serbest hava debisinin esası

Japon şehir gazı sayacı (alçak basınç)15°C / 103,325 kPa (2 kPa etkin). Gaz faturasındaki m³, bu koşuldaki hacimdir

Gerçek koşullarBulunulan yerdeki sıcaklık ve basınç. Boru ve kanal hızı, tank ve tüp iç hacmi

ANR: SMC, emiş koşulları: Anest Iwata, S: Osaka Gas, gaz sayaçları: J-Net21 (Japonya KOBİ ve Bölgesel Yenilik Kuruluşu) kaynaklıdır. Aynı ad, farklı belgelerde farklı koşullar taşıyabilir.

Katalog veya teknik föy değerlerini karşılaştırırken her sayının hangi referansa dayandığını teyit edin. Birimin arkasındaki "(ANR)" ifadesine, N veya S ön/son ekine ve notlardaki sıcaklığa bakın. Kanal hızı hesabında önce her zaman gerçek hacme çevirin.

Nm3 ve m3 Ne Zaman Kullanılır?

Kanal, fan veya hava kompresörü tasarlarken ya da seçerken hangisinin kullanılacağı her zaman açık değildir. Kural şudur: hacim gerekiyorsa m³, gazın miktarı (kütlesi) gerekiyorsa Nm³ kullanın.

Örneğin bir kanaldaki hava hızı, içinden geçen havanın gerçek sıcaklığına ve basıncına bağlıdır; bu yüzden m³ ile hesaplanır. Yanma ise farklıdır. Bir brülörün ihtiyaç duyduğu oksijen havanın hacmine değil miktarına bağlıdır; bu nedenle yanma havası Nm³ ile hesaplanır, ortaya çıkan baca gazı da öyle.

Şekil 6: m³ Nerede, Nm³ Nerede Geçerli?

Aynı hava için bile ekipmanı m³ ile boyutlandırın, gazı Nm³ ile sayın.

Kompresör serbest hava debisi çoğu zaman üreticinin emiş koşullarında (20°C, %65 bağıl nem vb.) verilir; bu da Nm³'ten yüzde birkaç farklıdır.

Ticari ve mevzuata bağlı rakamların Japonya'da genellikle Nm³ bazında olmasının nedeni de aynıdır. Şehir gazının ısıl değeri 0°C ve 101,325 kPa'daki 1 m³ gaz başına verilir; Japonya'daki toz ve NOx emisyon standartları da 0°C ve 1 atm'e çevrilmiş 1 m³ baca gazı başınadır. Türkiye'de de emisyon sınır değerleri genellikle benzer şekilde normal koşullara göre verilir; hangi koşulun geçerli olduğunu ilgili yönetmelik ve izin belgesindeki nottan kontrol edin.

Örnekler: Yanma Havası, Baca Gazı ve Japon Şehir Gazı

Aynı adımlar basınçlı hava dışında da geçerlidir. Atmosfer basıncına yakın koşullarda etkin basıncı sıfır kabul edip yalnızca sıcaklığı düzeltebilirsiniz.

30°C'de Yanma Havası

Bir kazan brülörünün 1.000 Nm³/h havaya ihtiyacı var ve cebri çekiş fanı havayı 30°C'de emiyor. Fanın gerçekte taşıdığı hacim şöyledir:

0°C ile karşılaştırıldığında fan, aynı Nm³ için yaklaşık %11 daha fazla hacim taşımak zorundadır. Emiş sıcaklığı yaz ve kış arasında değiştiği için fan üzerindeki yük de mevsimle değişir.

200°C'de Baca Gazı

Şimdi 1.000 Nm³/h baca gazının 200°C'de bacadan aktığını varsayalım:

Sıcak baca gazı normal hacminin yaklaşık 1,7 katını kaplar; bu yüzden baca ve kanalları gerçek m³/h değerine göre boyutlandırın.

Şekil 7: 1.000 Nm³/h, Gerçek m³/h Olarak Neye Dönüşür?

Gaz miktarı aynı olsa da basınçlı hava ile sıcak baca gazının gerçek hacmi on kattan fazla farklıdır.

0,7 MPaG, 20°C (basınçlı hava)~136 m³/h

1 atm, 0°C (normal koşul)1.000 m³/h

1 atm, 30°C (yanma havası)~1.110 m³/h

1 atm, 200°C (baca gazı)~1.732 m³/h

İdeal gaz değerleridir. 0,7 MPaG ve 20°C değeri, tablodaki 0,136 katsayısıyla bulunmuştur.

Japon Şehir Gazı Sayaç Okumaları

Japonya'daki bir tesisin enerji verilerini inceliyorsanız şunu bilin: Japon şehir gazı faturasındaki m³, sayaçtan geçen hacimdir; 0°C ve 1 atm'deki Nm³ değildir. J-Net21'e göre alçak basınçlı bir gaz sayacı 15°C ve 103,325 kPa (2 kPa etkin) koşulundaki hacmi, orta basınçlı sayaç ise 15°C ve 102,306 kPa'daki hacmi gösterir. Nm³'e dönüşüm katsayıları bu yüzden alçak basınçlı sayaçta 0,9667, orta basınçlı sayaçta 0,9571'dir. J-Net21 açıklaması Tokyo Gas'ın ısıl değer tanımını esas alır; diğer gaz şirketleri için sayaç koşullarını şirketin kendi belgelerinden kontrol edin. Türkiye'deki doğal gaz faturalarında da hacim, dağıtım şirketinin kendi referans koşuluna göre verilir; faturadaki birimin tanımına bakın.

Bu katsayılar dönüşüm formülüyle örtüşür. Alçak basınçlı bir sayaç için:

Alçak basınçlı bir sayacın bir ayda 1.000 m³ kaydettiğini varsayalım. 13A tipi şehir gazının 45 MJ'lük standart ısıl değeri, 0°C ve 101,325 kPa'daki 1 m³ gaz başınadır (Tokyo Gas).

Sayaç okumasını doğrudan 45 MJ ile çarparsanız 45.000 MJ bulursunuz; bu yaklaşık %3 fazla tahmin demektir. Isı girdisini veya enerji yoğunluğunu doğru bulmak için ısıl değeri uygulamadan önce Nm³'e çevirin. Japon raporlama formları ham sayaç okumasını mı yoksa çevrilmiş değeri mi beklediği konusunda farklılık gösterir; her formun notlarını izleyin.

Şekil 8: Şehir Gazı Sayaç Okumasından Isı Girdisine

Faturadaki m³'ü bir katsayıyla çarparak Nm³'e, sonra standart ısıl değerle çarparak enerjiye çevirin.

Sayaç okuması m³Alçak basınç: 15°C, 2 kPa etkin basınçtaki hacim

× 0,9667Orta basınç (basınç düzeltmeli): × 0,9571

Normal koşul Nm³0°C, 101,325 kPa'da kuru gaz

× 45 MJ/Nm³13A'nın standart ısıl değeri. 1.000 m³ ≈ 43,5 GJ

Katsayılar J-Net21'den, ısıl değer Tokyo Gas'tan alınmıştır. Isıl değerler ve sayaç koşulları gaz şirketine ve sözleşmeye göre değişebilir; şirketin belgelerini kontrol edin.

Japon Teknik Föyleri ve Kataloglar İçin Kontrol Listesi

Japon bir teknik föy, debimetre veya katalog gaz ya da hava debisi verdiğinde bu listeyi kullanın:

• Teknik föy: debi birimi (Nm³/h, m³/h, Sm³/h) ile işletme sıcaklığı ve basıncı alanları
• Basınç: etkin (MPaG, kPaG) mi, mutlak (MPa abs) mı
• Debimetre: etiket veya kılavuzda sıcaklık ve basınç kompanzasyonlu (Nm³/h okur) mu, kompanzasyonsuz (gerçek debiyi okur) mu yazdığı
• Pnömatik katalog: birimin arkasındaki "(ANR)" ya da "emiş koşullarına çevrilmiştir" gibi bir not
• Kompresör kapasitesi: serbest hava debisinin dayandığı emiş sıcaklığı, basıncı ve nemi
• Sm³ veya SCFM: kullanılan referans sıcaklık ve basınç
• Gaz sayacı verisi: alçak basınçlı mı orta basınçlı mı sayaç (basınç düzeltmesi var mı yok mu)

Koşullar yazılı değilse sayıları olduğu gibi karşılaştırmayın; belgeyi veren tarafa sorun. %2–7'lik bir fark, kompresör veya blower seçimini bir kademe yukarı ya da aşağı kaydırabilir. Fan, blower ve kompresörler ayrıca farklı basınç aralıklarında çalışır ve hava debisini farklı biçimlerde ifade eder.

Japon Tedarikçiye Sorular

• Bu debi Nm³ (0°C, 101,325 kPa, kuru) cinsinden mi, yoksa Sm³ veya ANR gibi başka bir esasa göre mi verilmiş? Hangi sıcaklık, basınç ve nem kullanılmış?
• Teknik föydeki basınç etkin mi mutlak mı?
• Ekipmanın girişinde ve çıkışında gerçek işletme sıcaklığı ve basıncı nedir?
• Debimetre sıcaklık ve basınç kompanzasyonu yapıyor mu? Yapıyorsa gösterilen debi için hangi referans koşulları kullanılıyor?
• Kompresör kapasitesi, emiş koşullarındaki serbest hava debisi mi? Hangi emiş koşulları?
• Aynı debiyi tasarım koşullarında gerçek m³/h olarak ya da bizim referansımızda verebilir misiniz?

Japon tedarikçiyle çoğunlukla İngilizce yazışıldığı için, uyarlayabileceğiniz kısa bir örnek:

Subject: Flow basis for [equipment tag] datasheet

Your datasheet lists the combustion air flow as 1,000 Nm³/h and the supply pressure as 0.7 MPa. Please confirm (1) the reference conditions for Nm³ (temperature, pressure, and whether dry or humid), (2) whether 0.7 MPa is gauge or absolute pressure, and (3) the actual inlet temperature and pressure at the design point. If possible, please also give the flow in actual m³/h at those conditions.

Bu Rehberin Sınırları

• Formül ve tablo gazı ideal ve kuru kabul eder. Nem, yüksek basınç ve yoğuşmaya yakın gazlar düzeltme gerektirir (SSS bölümüne bakın).
• Sm³, ANR, kompresör kapasitesi ve SCFM için referans koşulları şirkete, sektöre ve belgeye göre değişir. Buradaki örnekler aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır; kendi teknik föyünüzdeki tanımı esas alın.
• SCFM katsayıları, belirtilen koşullarda bizim hesabımızdır; bir standardın değeri değildir.
• Şehir gazı katsayıları ve ısıl değer J-Net21 ve Tokyo Gas değerleridir. Diğer gaz şirketleri ve sözleşmeler farklı olabilir.
• Ekipman boyutlandırma ve emisyon uyumu proje şartnamesine ve geçerli mevzuata tabidir. Bu rehber yalnızca birim dönüşümünü açıklar; basınçlı hat veya yanma ekipmanı üzerindeki işler için çalışma talimatı değildir, bu işler tesisin İSG prosedürlerine ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesindeki kurallara göre yapılır.

SSS

Nm3/h, m3/h'e Nasıl Dönüştürülür?

Hacim için kullanılan formülün aynısını kullanın: (273,15 + T) / 273,15 ile ve 101,325 / (101,325 + P) ile çarpın; burada T °C, P kPa cinsinden etkin basınçtır. 0,5 MPaG ve 20°C'de m³/h = Nm³/h × 0,181 ve Nm³/h = m³/h × 5,53'tür. Diğer koşullar için yukarıdaki tabloyu kullanın.

Nm3 ile Sm3 Arasındaki Fark Nedir?

Referans sıcaklığıdır. Nm³ 0°C ve 1 atm'dedir; Sm³ ise şirkete veya sektöre göre çoğunlukla 15°C veya 20°C'dedir. S 15°C alındığında 1 Nm³ = 1,055 Sm³'tür. Sm³ veya ANR'ye dönüştürmek için formüldeki 273,15 ve 101,325 değerlerini o referansın mutlak sıcaklığı ve mutlak basıncıyla değiştirin.

Nm3, kg'a Nasıl Çevrilir?

Gazın mol kütlesini (g/mol) 44,6 ile çarpın. Bu, Nm³ başına gram cinsinden kütleyi verir; çünkü 1 Nm³ yaklaşık 44,6 mol'dür. Kuru hava için (ortalama mol kütlesi 28,97) bu yaklaşık 1,29 kg/Nm³ eder; yani 100 Nm³/h hava yaklaşık 129 kg/h'tir. Nemli hava ve diğer gazlar için kendi mol kütleleriyle yeniden hesaplayın.

NL/min ile L/min (ANR) Arasındaki Fark Nedir?

NL/min, kuru esasta 0°C ve 1 atm'deki debidir. L/min (ANR) ise 20°C, 100 kPa ve %65 bağıl nemdeki debidir. Suyun 20°C'deki doygun buhar basıncını (yaklaşık 2,34 kPa, NIST) kullanarak yaptığımız tahmine göre 1 m³ (ANR) yaklaşık 0,91 Nm³ kuru hava içerir. Yani aynı hava için ANR sayısı yaklaşık %10 daha büyük çıkar. Üreticiler nemi farklı ele alır (örneğin Anest Iwata'nın kompresör seçiminde 1,079 katsayısı kullanılır); bu yüzden ekipman seçerken katalog notlarını izleyin.

Dönüşüm Formülü Yüksek Basınçta Geçerli mi?

Yaklaşık 1 MPa'ya kadar olan tipik tesis basınçlı havası için evet. Formül gazı ideal kabul eder. NIST verileriyle hesaplanan azotun sıkıştırılabilirlik faktörü Z, 20°C ve 0,7 MPa mutlak basınçta 0,9984'tür; yani ideal gazdan fark %0,2'nin altındadır. Çok daha yüksek basınçtaki gazlar veya propan gibi kolay sıvılaşan gazlar için sıkıştırılabilirlik faktörü Z ile düzeltme yapın.

Kaynaklar

• İdeal gazın 0°C ve 101,325 kPa'daki molar hacmi: NIST, "Molar volume of ideal gas (273.15 K, 101.325 kPa)" (CODATA 2022)
• Koşulların birime değil büyüklüğe yazılması: NIST SP 811, Guide for the Use of the SI, Bölüm 7 (7.4, 7.5)
• Japon emisyon kurallarında 0°C ve 1 atm'e çevrilen baca gazı hacmi: e-Gov, Hava Kirliliğini Önleme Kanunu Uygulama Yönetmeliği, Madde 4 ve 5 (Japonca)
• 13A'nın standart ısıl değeri ve referans koşulu: Tokyo Gas, "Şehir gazının türleri, ısıl değerleri, basınçları ve bileşenleri" (Japonca)
• Gaz sayacı koşulları ve normal koşula dönüşüm katsayıları: J-Net21 (SMRJ), şehir gazı toplam ısı farklarına ilişkin soru-cevap (Japonca)
• Normal koşula çevrilmiş şehir gazı kullanımı: Tokyo Gas SSS, şehir gazı kullanımının ham petrol eşdeğerine çevrilmesi (Japonca)
• 0°C'deki m³(N) ve 15°C'deki m³(S): Osaka Gas, Annual Report 2013, birim dönüşüm tablosu
• ANR (20°C, 100 kPa, %65 bağıl nem; ISO 8778, JIS B 8393): SMC, Enerji Tasarrufu Programı Ver. 4.1, sözlük (Japonca)
• Kompresör serbest hava debisi ve normal koşuldan dönüşüm: Anest Iwata, "Basınçlı havanın temelleri" (Japonca)
• SCFM referans koşullarının aralığı: Wikipedia, "Standard cubic feet per minute"
• Azot yoğunluğu (sıkıştırılabilirlik faktörü) ve suyun doygunluk basıncı: NIST Chemistry WebBook, Thermophysical Properties of Fluid Systems
• Havanın ortalama mol kütlesi (28,97 g/mol): NASA, Earth Fact Sheet