Termik Röle Atması: Neden Atar, Nasıl Sıfırlanır?

Japon yapımı bir pompa ya da konveyör vardiyanın ortasında duruyor. Operatör panelinde Japonca bir alarm var: samaru ijo ("termik arıza") veya THR torippu ("THR atması"). Start butonuna basmak hiçbir şeyi değiştirmiyor. Japon atölyelerinde bu duruma samaru ga ochiru ("termik düştü") ya da samaru ga tobu ("termik uçtu") denir.

Hepsi aynı olayı anlatır: termik atma. Motor çok uzun süre anma akımının üzerinde akım çekmiş, termik aşırı yük rölesi ısıyı algılamış, kontaktörün bobin devresini açmış ve motoru durdurmuştur. Biri nedeni giderip röleyi sıfırlayana kadar motor kapalı kalır.

Bu rehber şunları anlatır: Japon çizimlerinde ve alarm ekranlarında göreceğiniz terimler, termik rölenin nasıl attığı, belirli bir aşırı yükte kaç saniyede açtığı, atmadan sonra genellikle nelerin kontrol edildiği ve ayar akımının nasıl seçildiği. Pompalarda sık görülen nedenlere ve sürücünün (inverter) elektronik termik korumasının farkına da değinir. Sonunda bir kontrol listesi ve Japon ekipman tedarikçisine gönderebileceğiniz sorular yer alır.

Karşınıza Çıkacak Japonca Terimler

Japon çizimleri, pano etiketleri ve HMI ekranları aynı cihaz ve aynı olay için birkaç farklı terim kullanır. Aşağıdaki tablo bunları rehberin geri kalanında kullanılan Türkçe terimlerle eşleştirir. Japonca ifadeler romaji (Latin harfleri) ile verilmiştir.

"Atma" (trip, Japoncada torippu), bir koruma cihazının devreyi veya makineyi otomatik olarak durdurması için kullanılan genel bir sözcüktür. Japon mühendisler bu sözcüğü şalterler için de türbinler için de aynı anlamda kullanır. Japon şalter adları için ilgili yazıya bakabilirsiniz.

Termik Aşırı Yük Rölesi Nasıl Atar?

Termik aşırı yük rölesi, motorları ve diğer elektrikli cihazları aşırı yükten korur; ağırlıklı olarak üç fazlı asenkron motorlarda kullanılır. Çok fazla akım çok uzun süre akarsa, sargılar yanmadan önce motoru durdurur. Cihazın içinde bir ısıtıcı ile bir bimetal şerit bulunur; bimetal, ısıl genleşmesi farklı iki metalin birbirine yapıştırılmasıyla yapılır. Omron kataloğu ana parçaları üçe ayırır: ısıtıcı eleman (ısıtıcı ve bimetal), ayar kadranı ve kontaklar. Bazı modellerde ısıtıcı elemanlar farklı akım aralıklarında üretilir; ayar aralığı motora uymuyorsa eleman uygun olanla değiştirilir.

Röle motorun ana devresini kendisi kesemez. Normalde kapalı (NC) kontağı olan 95-96, kontaktörün (MC) bobin devresine seri bağlanır. Röle atınca bu kontak açılır, bobin enerjisiz kalır ve kontaktörün ana kontakları açılarak motoru durdurur. Normalde açık (NO) kontak olan 97-98 ise genellikle bir uyarı lambasını veya PLC girişini besler; HMI'daki samaru ijo alarmı çoğunlukla buradan gelir.

Röle ısıyla çalıştığı için tepkisi gecikmelidir. Mitsubishi Electric'in bir teknik raporuna göre bimetal tipi motor yol vericilerinde aşırı yükteki çalışma süresi yaklaşık olarak akımla ters orantılıdır. Bu gecikme, motorun kalkışındaki kısa kalkış akımının atlatılmasını, atmanın ise yalnızca süren bir aşırı yükte olmasını sağlar. Aynı zamanda termik aşırı yük rölesinin devreyi kısa devreden korumadığı anlamına gelir; bu iş şalterin veya sigortanın, toprak kaçağı ise ELB'nin görevidir.

Termik-manyetik bir MCCB aşırı yükte bimetali, kısa devrede elektromıknatısı kullanır ve neden giderildikten sonra kolu ile yeniden devreye alınır. Sigorta teli akımın ısısıyla erir ve aynı değerde yenisiyle değiştirilir. ELB, giden ve dönen akımı bir sıfır bileşen akım trafosuyla karşılaştırır; birçok modelde aşırı akım koruması da vardır ve kaçak onarıldıktan sonra yeniden devreye alınır. Fuji Electric'in seçim kılavuzu da rolleri aynı biçimde ayırır: manyetik yol verici motoru aşırı yükten, şalterler devreyi kısa devreden korur.

Çoğu termik aşırı yük rölesinde elle sıfırlama butonu bulunur. Bazı modeller otomatik sıfırlamaya alınabilir; bu konu emniyet açısından önemlidir (aşağıya bakın).

Japon panolarında şok röle (shock relay) görünüşte benzer, ancak motor sargılarını değil tahrik edilen makineyi korur. Farkları ve açma sınıfının tanımı için ilgili yazıya; sigorta ve devre koruyucular için ilgili yazıya bakabilirsiniz.

Ne Kadar Sürede Atar? Aşırı Yüke Göre Açma Süreleri

Röle hangi akımda ne kadar süre sonra atar? Cevap, rölenin açma sınıfından (trip class) gelir. Üreticiler bu sınıfı IEC 60947-4-1'e göre belirtir; Japonya'da karşılığı JIS C 8201-4-1, Türkiye'de ise bu standardın Avrupa kabulüne dayanan TS EN 60947-4-1'dir. Açma süresi, açma sınıfına ve rölenin soğuk mu yoksa ısınmış hâlde mi başladığına bağlıdır; bu nedenle her röle için geçerli tek bir süre yoktur.

Hesap basittir; 3,8 A ayar akımı kat sayılarla çarpılır: 3,8 × 1,2 = 4,56 A, 3,8 × 1,5 = 5,7 A ve 3,8 × 7,2 = 27,36 A. Küçük bir aşırı yük rölenin atması için uzun süre gerektirir; rotor kilitli akımı ise röleyi saniyeler içinde attırır. Ayarın biraz üzerindeki akım röleyi hemen attırmaz.

Bu süre önemli bir ipucudur. Motor onlarca dakika çalıştıktan sonra attıysa hafif ama süren bir aşırı yük şüphelenin. Kalkıştan hemen sonra attıysa rotorun kilitlenmesini, faz kaybını veya uzun kalkış süresini düşünün.

Not: Japon üreticilerin ekipmanında 200 V gibi Japon şebekesine uygun anma değerleri olabilir. Türkiye'de üç fazlı şebeke 400 V, 50 Hz'dir; bu yüzden tablodaki akım sütunu yalnızca hesap yöntemini göstermek içindir. Kendi motorunuz için etiketteki akımı ve kendi şebeke gerilimini esas alın.

Termik Attıktan Sonra Ne Yapılır?

Atma, motorun veya tahrik edilen ekipmanın aşırı yüklendiği ya da anormal bir durumda olduğu anlamına gelir. Aşağıdaki beş adım olağan müdahale sırasıdır. Burada neyin kontrol edildiği ve kararı kimin verdiği özetlenir, bu bir iş talimatı değildir: asıl prosedür için rölenin kullanım kılavuzuna ve tesisinizin elektrik güvenliği kurallarına uyun.

Önce Güvenliği Sağlayın

Duran bir motor güvenli bir motor demek değildir. Otomatik sıfırlamaya ayarlı bir röle soğuyunca kendiliğinden geri döner; bazı devrelerde motor da kendiliğinden yeniden çalışır. Fuji Electric ve Omron kullanım kılavuzlarının ikisi de 2 telli kumanda devresinde otomatik sıfırlamayla motorun otomatik olarak yeniden çalışacağı konusunda uyarır.

Makine üzerinde çalışılmadan önce devre, tesisin kilitleme-etiketleme (LOTO) prosedürüne göre enerjisiz bırakılıp yalıtılır ve alan boşaltılır. Japonya'da İş Güvenliği ve Sağlığı Yönetmeliği (Rodo Anzen Eisei Kisoku), tehlikeli temizlik veya onarımdan önce makinenin durdurulmasını, çalıştırma cihazının kilitlenmesini ve uyarı levhası asılmasını (Madde 107) ister. Enerjisi kesilmiş bir elektrik devresinde kontrol veya onarımdan önce de üç önlemden birini ister: şalteri kilitlemek, enerji verme yasağı levhası asmak ya da bir gözcü görevlendirmek (Madde 339). Türkiye'de ise işletmenin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki risk değerlendirmesi ve kendi LOTO prosedürü geçerlidir; ayrıntı için İSG uzmanınıza danışın. Enerjili bir röleye ya da klemenslerine dokunmayın.

Nedeni Bulun

Genellikle şüphelenilenler şunlardır:

• Aşırı yük: yük arttı mı? Makinede sıkışma veya aşınma ya da pompanın aşırı debide çalışması
• Rotorun kilitlenmesi: dönüş yabancı madde veya arızalı bir rulman yüzünden engelleniyor mu?
• Faz kaybı: üç fazdan biri kopuk ya da kötü bağlı mı? Bu durumda diğer iki faz yüksek akım taşır
• Şebeke: besleme gerilimi düşük ya da dengesiz mi?
• Ayar veya ortam: ayar akımı yanlış mı, pano çok mu sıcak?

Kontrol genellikle motorun aşırı yükle çalışıp çalışmadığına bakılarak başlar; bu, mekanik bir sorundan ya da yanlış ayardan kaynaklanabilir. Sonra faz kaybına yol açabilecek gevşek klemensler, kopuk kablolar ve aşınmış kontaktör kontakları incelenir. Motor çalıştırılabiliyorsa elektrik personeli üç faz akımını pensampermetre ile ölçüp dengesizlik arar, düşük veya dengesiz besleme gerilimini de kontrol eder. Son olarak tahrik edilen makineye (pompa, fan vb.) bakılır: yabancı madde var mı, enerji kilitliyken mil elle dönüyor mu? Dönüşü engelleyen her şey yüksek akımın akmaya devam etmesine yol açar.

Kısa devreyi MCCB veya sigorta, toprak kaçağını ELB keser; termik aşırı yük rölesi bunları kesmez. Kısa devre veya kaçak şüphesi varsa bir üstteki MCCB ya da ELB'nin de atıp atmadığını kontrol edin.

Aşağıdaki tablo, motorun atmadan önce ne kadar çalıştığına ve sahada görülenlere bakarak nedeni daraltmanıza yardımcı olur.

Motor izolasyonu, enerji kesildikten sonra izolasyon direnci ölçer (megaohmmetre) ile test edilir. Yasal asgari değerler ülkeye göre değişir ve yalnızca bir alt sınırdır; sonucu motor üreticisinin veya tesisinizin kriterlerine göre değerlendirin. Kontaktör ve röle kontaklarının düzgün açıp kapadığı da enerji kesikken multimetrenin direnç kademesiyle kontrol edilebilir.

Nedeni Giderin

Neden bulunduktan sonra onarım ve ayar aşamasına geçilir.

• Aşırı yük: mekanik sorunu onarın ve yükü uygun aralığa getirin
• Faz kaybı: gevşek klemensleri, kopuk kabloları veya arızalı kontaktör kontaklarını bulup onarın
• Şebeke: gerilim düşük ya da dengesizse şebeke tarafını araştırın
• Yabancı madde: çıkarın ve makineyi temizleyin

Nedenler birleşebilir. Gevşek bir klemens faz kaybına yol açar, motor iki fazla çalışmaya devam eder ve sargılar zarar görür. Birkaç açıdan bakın ve bulduğunuz her şeyi birlikte giderin.

Röleyi Sıfırlama

Neden giderildikten sonra röle sıfırlanır; çoğu modelde bunun için bir sıfırlama butonu vardır. Butonlar ve göstergeler modele göre değişir. Örneğin Fuji Electric SSS'si, TR-N2 – N8 modellerinde mavi, TR-0N gibi modellerde beyaz sıfırlama butonuna basılacağını söyler. Atma göstergesi de modele göre farklıdır (geri çekilen beyaz bir atma çubuğu, sarı bir işaret vb.); o modelin kılavuzuna bakın. Tam sıfırlama adımları modele özgüdür; genel anlatımlar yerine kullanım kılavuzunu izleyin.

Röle sıfırlanmıyorsa genellikle şu üç durumdan biri söz konusudur:

• Hemen sıfırlanmıyor: atmanın hemen ardından bimetal hâlâ bükülüdür, bu yüzden sıfırlamaya basmak bir şey yapmaz (trip-free davranışı). Bu normaldir, arıza değildir.
• Beklenmesine rağmen sıfırlanmıyor: Fuji Electric SSS'si, kendi rölelerinin atmadan itibaren kasa büyüklüğüne göre 90–350 saniye veya daha uzun süre geçtikten sonra sıfırlanabileceğini söyler. Bundan sonra da sıfırlanmıyorsa röle büyük olasılıkla arızalıdır. Diğer üreticilerin röleleri için bekleme süresini kılavuzdan kontrol edin.
• Sıfırlanıyor ama yine atıyor: neden hâlâ duruyor. Motoru çalıştırmayı bırakın ve nedeni bulmaya dönün.

Sıfırlamadan sonra ekipmanın normal çalıştığını doğrulayın. Çalışma akımının ayarın belirgin biçimde altında ve üç fazda dengeli olduğunu kontrol edin.

2 telli kumanda devresi, çalıştırma komutu var olduğu sürece motoru çalıştırır. 3 telli devre ise mühürleme (kendini tutma) kontağı olan butonlar kullanır; röle sıfırlandıktan sonra biri start'a basana kadar motor durur. 2 telli devrede çalıştırma komutu hâlâ verilmişse elle sıfırlama bile motoru hemen çalıştırır; bu yüzden röle sıfırlanmadan önce çalıştırma anahtarı kapatılmalıdır.

Tekrar Atmayı Önleme

Düzenli kontroller ekipman ve devre sorunlarını erken yakalar, yük yönetimi de aşırı yükü önler. En faydalı tek alışkanlık, normal çalışma akımını kaydetmektir. Atmadan önce akım yavaş yavaş artıyorsa, rulman aşınması veya tıkanma şüphesi için bu bir ipucudur.

Neden bilinmiyorsa, röle tekrar tekrar atıyorsa ya da sıfırlanmıyorsa motoru durdurun ve konuyu elektrik personeline devredin. Bu rehberin sonundaki kontrol listesindeki bilgiler onların araştırmasını hızlandırır.

Ayar Akımı Nasıl Seçilir?

Ayar akımı (seitei-chi), rölenin motoru gerçekten koruyup korumadığını belirler. Ayar iki bilgiyle başlar: motor etiketindeki tam yük akımı ve rölenin ayar aralığı. Ardından ortam koşulları, yük tipi, röle tipi ve deneme çalıştırması ayarı inceltir. Ayarı değiştirmek, ekipman belgelerine ve tesis standartlarına dayanarak elektrik personelinin vereceği bir karardır. Röle attı diye sahada kadranı yukarı çevirmek tam olarak kaçınılması gereken şeydir.

Motorun Tam Yük Akımıyla Başlayın

Motorun anma akımını etiketten, kullanım kılavuzundan veya teknik föyden bulun. Anma akımı, motorun anma gücünde sürekli çalışırken çektiği akımdır. Fuji Electric ve Omron kullanım kılavuzlarının ikisi de ayar kadranını, motorun tam yük akımı ▼ işaretiyle hizalanacak şekilde çevirmenizi söyler. Yine de makine üreticisi farklı bir değer belirtmiş olabilir; makine belgelerine de bakın.

Türkiye'de makinelerin elektrik donanımı için TS EN 60204-1, motorlara aşırı yük koruması öngörür. Standardın kapsamı ve ayar akımının nasıl seçileceği güncel baskısına bağlıdır; bu nedenle geçerli baskıyı TSE'den, ayrıntıyı makine tedarikçisinden teyit edin. ABD'deki NEC'in %115 / %125 sınırları Türkiye'de geçerli değildir; Japon üreticilerin ayar sınırları ise aşağıda, yalnızca ilgili ürün belgesi kapsamında verilmiştir.

Ortam Sıcaklığını Hesaba Katın

Röle çevresinden de ısı alır; bu yüzden sıcak bir panoda daha erken, soğuk bir yerde daha geç atar. Omron J7TC kataloğu, sıcaklık kompanzasyonu performansını şöyle verir: 40 °C'de %120 akımda, −5 °C'de %130 akımda 2 saat içinde atar. Kılavuzda, ortam 20 °C'den çok farklı olduğunda düzeltme katsayısıyla ayarın hesaplandığı bir örnek vardır. Röle yalnızca yazın atıyorsa, ayara dokunmadan önce pano sıcaklığına ve havalandırmaya bakın.

Röleyi Yüke Uygun Seçin

Sık kalkıp duran motorlar tekrarlayan kısa aşırı yükler görür. Bunlar için, uzun kalkış süreli yükler ve inching (kısa darbeli) çalışma için çözüm daha yüksek bir ayar değil, o göreve uygun bir röledir (doymalı reaktörlü tip gibi). Mitsubishi Electric'in seçim kılavuzu, kalkış akımı ve süresinin röleyi attırması bekleniyorsa ya doymalı reaktörlü röle kullanmayı ya da rölenin yalnızca kalkış sırasında kısa devre edilmesini söyler. Fuji Electric de uzun kalkış süreli yükler için gecikmeli atma tipinin gerektiğini belirtir. Yıldız-üçgen yol vermede Mitsubishi Electric, zamanlayıcıda yıldız bağlantı süresini 10 saniyeyle sınırlar; daha uzun sürüyorsa ekipman seçiminin gözden geçirilmesini ister.

Rölenin Aralığını ve Elemanlarını Kontrol Edin

Çoğu rölenin belirli bir ayar aralığı vardır. Örneğin Omron J7TC-01-4E2, 2,8–4,2 A aralığını kapsar; bu da tam yük akımı 3,8 A olan bir motora uyar. Aralığın dışında röle anma performansını sağlamaz, bu yüzden aralığı uygun bir model seçin.

Eleman sayısına da bakın. Mitsubishi Electric'in seçim tablosu standart olarak iki elemanlı tipi kullanır, ancak faz kaybı koruması gereken yerde faz kaybı korumalı üç elemanlı tipi ("2E" tipi) önerir. Tersine, faz kaybı korumalı bir röle tek fazlı bir motorda kullanılırsa bir kutupta akım akmadığı için gereksiz yere atabilir. Omron'un önerisi, akımı tüm kutuplardan seri geçirmek ya da kadranı yaklaşık %10 yüksek ayarlamaktır.

Deneme Çalıştırmasıyla Doğrulayın

Akımı ayarladıktan sonra ekipmanı gerçek çalışma koşullarında çalıştırın. Röle aşırı yükte atmalı, normal çalışmada atmamalıdır. Rölenin atma çubuğuna basarak yapılan sıra kontrolü de kumanda devresinin motoru istendiği gibi durdurduğunu doğrular.

Röle her kalkışta atıyorsa, üreticiler ayarın ne kadar artırılabileceğini belirtir: Omron J7TC için yaklaşık %5 veya daha az; Mitsubishi Electric ise motor IE3 motorla değiştirilip röle attığında anma akımının yaklaşık %110'unu önerir. İkisi de yalnızca o ürünün belgesinin izin verdiği sınırlar içinde geçerlidir. Yine de atıyorsa ayarı yükseltmeye devam etmeyin; doymalı reaktörlü gibi uygun bir tipe geçin.

Ayarı Zaman İçinde Gözden Geçirin

Ayar "bir kez yap, unut" değildir. Motor değiştiğinde, yük değiştiğinde veya çalışma koşulları ya da ortam değiştiğinde yeniden gözden geçirin. Periyodik kontrollerde ayarın yanında klemens vidalarına da bakın. Fuji Electric kılavuzu, gevşek klemensler ısınmaya ve faz kaybına yol açtığı için klemens vidalarının düzenli aralıklarla yeniden sıkılmasını ister.

Pompalarda Termik Atmasının Sık Görülen Nedenleri

Bir pompa motoru attığında yalnızca elektrik tarafına değil, pompanın kendisine de bakın. Ebara'nın pompa kullanım kılavuzları aşırı akımın şu nedenlerini sıralar.

Gözden kaçması kolay olan, düşük basma yüksekliğinin aşırı debiye yol açmasıdır. Birçok santrifüj pompada debi arttıkça mil gücü de artar; boru hattının direnci tasarımdan düşükse akım yükselir. Frekans maddesi ithal ekipman için önemlidir: Japonya'nın doğusu 50 Hz, batısı 60 Hz'dir ve Türkiye şebekesi 50 Hz'dir. Japonya'dan gelen pompa veya motorun etiketindeki Hz ve V değerlerinin şebekenize uyup uymadığını kontrol edin.

Aynı kılavuzlar operatörlerden akımı ve ampermetre ibresinin salınımını her gün kontrol etmelerini ister. Akım anma değerinin içinde olsa bile büyük bir salınım, pompada yabancı madde sıkıştığı anlamına gelebilir. Geniş ve periyodik salınan bir ibre ayrıca pompajı (surging) işaret edebilir.

Pompalarda ayrıca basma basıncını, basma vanasının açıklığını ve sıvının sıcaklığındaki veya türündeki değişiklikleri kaydedin. Akım ve basıncı aynı zaman damgalarıyla yan yana koymak, aşırı debiyi tıkanmadan ayırmayı kolaylaştırır.

Sürücü (Inverter, VFD) Elektronik Termik Koruması ile Termik Röle Farkı

Sürücü (frekans konvertörü, inverter, VFD) ile çalışan motorlarda aşırı yükü bimetal röle yerine sürücünün elektronik termik aşırı yük koruması (denshi samaru) izliyor olabilir. Akımı elektronik olarak ölçer, motorun ne kadar ısındığını hesaplar ve motoru durdurur.

Panoda samaru ijo ya da bir aşırı yük alarmı görünürse önce hangi cihazın devreye girdiğini bulun. Termik aşırı yük rölesi atma göstermiyor ve sürücünün ekranında alarm varsa atan sürücüdür.

Elektronik termiğin davranışı ayarlarına bağlıdır. Yaskawa Electric SSS'si, anma akımının %150'si aktığı hâlde yanan motorlardan söz eder ve dört neden verir:

• Elektronik termik koruma devre dışı bırakılmıştı
• Motor anma akımı yanlış ayarlanmıştı
• Genel amaçlı bir motor, sürücü motoru (inverter-duty) gibi ayarlanmıştı
• Sürücü, aşırı yükle her durduğunda enerjisi kesilerek kapatılıyordu

Dördüncüsünü gözden kaçırmak kolaydır. Aynı SSS'ye göre %150 akımda atma süresi sıcak hâlden yaklaşık 1 dakika, soğuk hâlden ise yaklaşık 7 dakikadır. Her enerji kesilip verilişinde sayım soğuktan yeniden başladığı için sürücü atmadan motor yanabilir. Ayarlar ve davranış modele göre değişir; sürücünün kullanım kılavuzunu kontrol edin.

Kontrol Listesi ve Japon Tedarikçiye Sorular

Japon yapımı ekipmanda termik atma olduğunda veya devreye almadan önce bunu kullanın.

Her Atmada Kaydedilecek Bilgiler

• Ekipman adı, röle modeli ve ayar akımı
• Görülen göstergeler: rölenin atma göstergesi, üstteki şalterin durumu, HMI alarm metni (Japonca mesajların fotoğrafını çekin)
• Kalkıştan atmaya kadar geçen süre ve o andaki yük
• Normal çalışma akımı ve atmadan hemen önceki akım; rölenin sıfırlanıp sıfırlanamadığı
• Pompalar için: basma basıncı, basma vanasının açıklığı, sıvının sıcaklığı ve türü

Japon Tedarikçiye Sorulacak Sorular

• Hangi röle modeli ve açma sınıfı kullanılıyor; ayar akımı neye dayanarak seçildi (etiketteki tam yük akımı mı, makine üreticisinin belirttiği değer mi)?
• Röle elle mi, otomatik mi sıfırlamaya ayarlı? Kumanda devresi 2 telli mi, 3 telli mi?
• Röle iki elemanlı mı, yoksa faz kaybı korumalı üç elemanlı mı?
• HMI'daki her alarm hangi cihazdan geliyor: termik aşırı yük rölesi, sürücünün elektronik termiği ya da başka bir şey? Alarm listesini İngilizce gönderebilir misiniz?
• Motor veya pompa 50 Hz için mi, 60 Hz için mi yapıldı ve hangi gerilimde? Bizim şebekemiz 400 V, 50 Hz; ekipman buna uygun mu?
• Fabrika kabul testinde (FAT) hangi normal çalışma akımını ölçtünüz?
• Ayarın değiştirilmesi gerekirse röle kılavuzu hangi aralığa izin veriyor ve değişikliği kim onaylıyor?

Bu Rehberin Sınırları

Burada alıntılanan açma süreleri, sıfırlama davranışı, göstergeler ve ayar sınırları belirli Omron, Fuji Electric, Mitsubishi Electric ve Yaskawa Electric belgelerinden gelir ve yalnızca o ürünler için geçerlidir. Diğer röleler ve sürücüler farklı davranır. Bu rehber, röle veya sürücü kılavuzunun, makine belgelerinin, geçerli elektrik mevzuatı ve standartlarının (TS EN 60947-4-1 ve TS EN 60204-1 dahil; güncel baskıları TSE'den teyit edin) ya da tesisinizin kilitleme-etiketleme ve elektrik güvenliği prosedürlerinin yerini almaz. Pano içi işler yetkili elektrik personeline aittir.

SSS

"Termik atma" ne demek?

Termik aşırı yük rölesinin süren bir aşırı yükü algılayıp kontaktörün kumanda devresini açması ve motoru durdurması demektir. Japon teknisyenler aynı olay için samaru ga ochiru ("termik düştü") veya samaru ga tobu ("termik uçtu") der.

Samaru ijo (termik arıza) alarmı ne anlama gelir?

Genellikle termik aşırı yük rölesinin attığı anlamına gelir; rölenin 97-98 kontağı alarmı veren bir lambaya veya PLC girişine bağlıdır. Bazı makinelerde sürücünün aşırı yük alarmını da ifade eder; bu yüzden alarmın hangi cihazdan geldiğini kontrol edin.

Termik aşırı yük rölem neden sıfırlanmıyor?

Atmanın hemen ardından bimetal hâlâ bükülüdür, bu yüzden sıfırlama henüz çalışmaz. Fuji Electric kendi röleleri için kasa büyüklüğüne göre 90–350 saniyelik asgari bekleme süresi verir. Diğer markalarda kılavuza bakın; belirtilen bekleme süresinden sonra da sıfırlanmıyorsa röleden şüphelenin.

Röle sürekli atıyor. Ayarı yükseltebilir miyim?

Nedeni bulmadan hayır. Üreticiler ayarın ne kadar artırılabileceğini belirtir (Omron J7TC için yaklaşık %5 veya daha az) ve karar elektrik personeline aittir. Yine de atıyorsa röle tipinin değişmesi gerekebilir.

Termik aşırı yük rölesi ne kadar hızlı atar?

Aşırı yüke ve açma sınıfına bağlıdır. Açma sınıfı 10A için röle, ayarın %150'sinde sıcak başlangıçla 2 dakikadan kısa sürede, %720'sinde (rotor kilitli) soğuk başlangıçla 2 saniyeden uzun ve en çok 10 saniyede atmalıdır. %105'te soğuk başlangıçla 2 saat içinde atmamalıdır.

Kaynaklar

• Çalışma karakteristikleri, ayarlar, ortam kompanzasyonu, sıfırlama: Omron, "Termik Aşırı Yük Rölesi J7TC Serisi" kataloğu (Japonca, bayi kopyası)
• Sıfırlama ve otomatik sıfırlama uyarısı: Fuji Electric, Termik Aşırı Yük Rölesi TK-E02 kullanım kılavuzu INA-F2011c-JEC (bayi kopyası)
• Rölenin neden sıfırlanmadığı (90–350 sn): Fuji Electric FA Components & Systems SSS, "Termik rölenin sıfırlanması" (Japonca)
• Modele göre göstergeler ve sıfırlama butonları: Fuji Electric FA Components & Systems SSS, "Termik rölenin atması ve sıfırlanması" (Japonca)
• Açma sınıfı ve gecikmeli atma tipleri: Fuji Electric, motor yol vericisi seçim uygulaması "MS Scale" (Japonca)
• 3 elemanlı röleler, doymalı reaktörlü tipler, IE3 motorlar: Mitsubishi Electric FA, "Manyetik motor yol vericisi seçimi" (Japonca)
• Bimetal ve çalışma karakteristikleri: Mitsubishi Electric Teknik Raporu Cilt 87, No. 12 (2013), manuel motor yol vericisi üretim teknolojisi (Japonca)
• Japonca adlar ve kontaklar: Panasonic, "Termik röle" sözlük maddesi (Japonca)
• Açma sınıfı test noktaları (ayarın 1,05; 1,2; 1,5; 7,2 katı): Schneider Electric SSS (Çekçe); ABB teknik kılavuzu
• Elektronik termik: Yaskawa Electric SSS, "Elektronik termik neden çalışmadı" (Japonca)
• Pompa aşırı akımının nedenleri: Ebara DN kullanım kılavuzu, Ebara SCD kullanım kılavuzu (Japonca)
• Japonya'da kilitleme ve etiketleme kuralları: e-Gov, İş Güvenliği ve Sağlığı Yönetmeliği, Madde 107 ve 339 (Japonca)